{"id":326,"date":"2017-12-14T09:57:14","date_gmt":"2017-12-14T06:57:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.cipoml.net\/tr\/?p=326"},"modified":"2020-07-28T19:46:15","modified_gmt":"2020-07-28T16:46:15","slug":"uluslararasi-durum-2016-2017","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/uluslararasi-durum-2016-2017\/","title":{"rendered":"Uluslararas\u0131 Durum (2016-2017)"},"content":{"rendered":"

1 – Kapitalist D\u00fcnya Ekonomisi ve Geli\u015fme E\u011filimi<\/strong><\/p>\n

CIPOML\u2019nin uluslararas\u0131 duruma ili\u015fkin son materyallerinde d\u00fcnya kapitalist ekonomisinin b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe, s\u00fcre\u00e7 olarak dalgal\u0131, sekt\u00f6rler ve \u00fclkeler aras\u0131ndaki ili\u015fki bak\u0131m\u0131ndan  dengesiz geli\u015fme s\u00fcrecine, istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 derinle\u015ftiren etkenlere dikkat \u00e7ekiliyordu. \u00dcretimin kapitalist d\u00fcnya pazar\u0131ndan daha h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcmesi, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde yeni bir krize yol a\u00e7acak d\u00fczeye \u00e7\u0131kmamas\u0131na kar\u015f\u0131n, toplam \u00fcretimin art\u0131\u015f h\u0131z\u0131nda sert d\u00fc\u015f\u00fc\u015fleri g\u00fcndeme getirmi\u015f ve d\u00fcnya sanayi \u00fcretimi art\u0131\u015f oran\u0131 2014\u2019te %3,3\u2019e kadar gerilemi\u015fti. 2015 y\u0131l\u0131nda ise bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re yar\u0131ya yak\u0131n bir azal\u0131\u015fla  %1,7\u2019ye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. 2016 y\u0131l\u0131nda ise bir\u00e7ok \u00fclkede al\u0131nan \u2013sorunlar\u0131 ortadan kald\u0131rmayan sadece a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rarak sonraki y\u0131llara erteleyen\u2013 \u00f6nlemlere kar\u015f\u0131n, d\u00fcnya sanayi \u00fcretimi (\u00f6zellikle son \u00e7eyrekteki art\u0131\u015fla) ancak %1,9 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcyebildi. Son veriler, ge\u00e7en y\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda ba\u015flayan b\u00fcy\u00fcme oran\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n bu y\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda da dengesiz ve dalgal\u0131 bir bi\u00e7imde devam etti\u011fini g\u00f6stermektedir.[1]<\/sup><\/a><\/p>\n

\u00d6nceki y\u0131llarda kapitalist d\u00fcnya pazar\u0131 ve ticaret hacminin de b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, zaman zaman d\u00fcnya sanayi \u00fcretim h\u0131z\u0131n\u0131n alt\u0131nda dalgal\u0131 ve dengesiz bir geli\u015fme g\u00f6stermi\u015fti. D\u00fcnya ticaret hacmi, 2014\u2019te d\u00fcnya sanayi \u00fcretiminin alt\u0131nda (%2,7) sonraki y\u0131lda ise \u00e7ok az bir farkla \u00fcst\u00fcnde (%2,1) bir h\u0131zla b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc. 2016 y\u0131l\u0131nda ise son \u00e7eyrekteki art\u0131\u015fa kar\u015f\u0131n, d\u00fcnya ticaret hacmi, d\u00fcnya sanayi \u00fcretimi b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131n alt\u0131nda bir oranda b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve %1,4\u2019e kadar gerilemi\u015fti. 2017 y\u0131l\u0131n\u0131n 1. ve 2. \u00e7eyreklerinde  d\u00fcnya ticaret hacminin b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131, 2016 y\u0131l\u0131n\u0131n son \u00e7eyre\u011finin alt\u0131nda seyretmekte ve gerileme e\u011filimi i\u00e7ine girmi\u015f bulunmaktad\u0131r.[2]<\/sup><\/a><\/p>\n

Tar\u0131mda bir a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim bunal\u0131m\u0131 hen\u00fcz ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f olsa da, bir yanda a\u00e7l\u0131k ve yoksulluk s\u00fcrerken, di\u011fer yanda da her y\u0131l b\u00fcy\u00fck miktarlarda g\u0131da maddesi imha ediliyor ve baz\u0131 tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerde de stoklar b\u00fcy\u00fcyordu. \u0130klimsel ve di\u011fer do\u011fal etkenlerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 oynamalar\u0131n \u00f6tesinde, tar\u0131msal \u00fcretimde de ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 ve dengesiz bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015fan\u0131yor. Pazar\u0131n \u00fcretimle uyumlu bir geli\u015fme g\u00f6stermemesi -bu kapitalist geli\u015fme s\u00fcrecinin en \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden biri ve krizlerin temelidir-, daha do\u011fru bir ifade tarz\u0131yla \u00fcretimin pazarlardan h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcmesi bir\u00e7ok sekt\u00f6rde stoklar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi ve tekellerin fiyatlar\u0131n d\u00fc\u015fmesini engelleme \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131n meta fiyatlar\u0131n\u0131n (en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rnek petrol) d\u00fc\u015fmesine ve a\u015f\u0131r\u0131 dalgalanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n

\u00dclkeler aras\u0131nda e\u015fit olmayan geli\u015fme ve bunun sonu\u00e7lar\u0131ndan biri olan kapitalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7ler ili\u015fkisinin de\u011fi\u015fmesi, \u00f6ncesinde oldu\u011fu gibi son bir y\u0131lda da devam etti. Bu \u00f6zellikle sanayi \u00fcretimi b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 incelendi\u011finde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomisi olan ABD\u2019de sanayi \u00fcretimi 2014\u2019te d\u00fcnya sanayi \u00fcretimine yak\u0131n bir d\u00fczeyde, %3,1 b\u00fcy\u00fcmesine kar\u015f\u0131n, ayn\u0131 y\u0131l\u0131n son aylar\u0131nda sanayi \u00fcretimi art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 gerilemeye ba\u015flad\u0131. 2015 ve 2016 y\u0131llar\u0131nda, b\u00fcy\u00fcmek bir yana s\u0131ras\u0131yla 0,7 ve 1,2 oran\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc. Ancak, ABD sanayi \u00fcretimi 2016 toplam\u0131nda gerilemesine kar\u015f\u0131n, son aylar\u0131nda tekrar b\u00fcy\u00fcmeye ba\u015flad\u0131 ve b\u00fcy\u00fcme bu y\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda da s\u00fcrmektedir.<\/p>\n

2014 y\u0131l\u0131nda 8,3 b\u00fcy\u00fcyen \u00c7in sanayi \u00fcretimi, al\u0131nan t\u00fcm \u00f6nlemeler ve te\u015fviklere kar\u015f\u0131n, sonraki y\u0131llarda %6-7 aral\u0131\u011f\u0131na kadar geriledi. 2017\u2019nin ilk yar\u0131s\u0131nda da \u00c7in sanayi \u00fcretimi bu aral\u0131kta  b\u00fcy\u00fcmeye devam etti. B\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 \u00f6ncesine g\u00f6re d\u00fc\u015fmesine kar\u015f\u0131n, \u00c7in hala eskinin geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerinden daha istikrarl\u0131 ve y\u00fcksek bir b\u00fcy\u00fcme g\u00f6steriyor ve d\u00fcnyan\u0131n en h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyen \u00fclkeleri aras\u0131nda yer al\u0131yor. [3]<\/sup><\/a> \u00d6rne\u011fin 2016 y\u0131l\u0131nda \u00c7in ilk defa sanayi \u00fcretimi bak\u0131m\u0131ndan ABD\u2019yi ge\u00e7ti (Ku\u015fkusuz bu, ABD\u2019nin d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomisi olmas\u0131 ger\u00e7e\u011fini hen\u00fcz de\u011fi\u015ftirmiyor, ancak geli\u015fmenin do\u011frultusu konusunda bir fikir veriyor).<\/p>\n

D\u00fcnyan\u0131n 3. b\u00fcy\u00fck ekonomisi Japonya\u2019da sanayi \u00fcretimi 2014 y\u0131l\u0131nda 1,9 b\u00fcy\u00fcrken sonraki iki y\u0131lda s\u0131ras\u0131yla 1,3  ve 0,4 k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc. Japonya a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha \u00e7arp\u0131c\u0131 bir ba\u015fka ger\u00e7ek de sanayi \u00fcretiminin 2009 y\u0131l\u0131 ortalar\u0131nda ba\u015flayan toparlanmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrememesi ve 2010 y\u0131l\u0131ndan sonra b\u00fcy\u00fcmeninin yerini, sanayi \u00fcretiminde d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ve durgunlu\u011fun almas\u0131d\u0131r. Japon sanayi \u00fcretimi 2008 krizi \u00f6ncesinin en y\u00fcksek d\u00fczeyine ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 gibi hala 2010 y\u0131l\u0131n\u0131n da alt\u0131nda seyretmektedir.<\/p>\n

\u00c7in\u2019den sonra d\u0131\u015f ticaret fazlas\u0131 en y\u00fcksek ve d\u00fcnyan\u0131n 4. b\u00fcy\u00fck ekonomisi olan Almanya ise bu y\u0131llarda d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde de olsa b\u00fcy\u00fcmeye devam etti. Almanya\u2019daki b\u00fcy\u00fcmenin de etkisiyle Euro b\u00f6lgesi sanayi \u00fcretimi 2014\u2019de %0,8 sonraki y\u0131llarda ise %2,1 ve %1,5 b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Bu y\u0131l da b\u00fcy\u00fcmeye devam etti. Ancak bu b\u00fcy\u00fcme de Euro b\u00f6lgesi \u00fclkeleri bak\u0131m\u0131ndan son derece dengesiz ve dalgal\u0131 bir seyir izledi.<\/p>\n

E\u015fit olmayan dengesiz geli\u015fmenin di\u011fer \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rnekleri de Brezilya ve Hindistan. Bir d\u00f6nemin b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6rnek \u00fclkesi olarak g\u00f6sterilen Brezilya, sanayi bak\u0131m\u0131ndan geriler, daha \u00e7ok hammade \u00fcreticisi ve sat\u0131c\u0131s\u0131 bir \u00fclke haline gelir ve krize girerken, Hindistan\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 yabanc\u0131 sermaye giri\u015finin artmas\u0131na da ba\u011fl\u0131 olarak y\u00fckseldi. 2016\u2019daki b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe kar\u015f\u0131n, son y\u0131llarda ba\u015fta sanayi, ekonomisi en h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyen \u00fclkelerden biri oldu. Hindistan sanayi \u00fcretimi b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 bu y\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda da gerilemeye devam ediyor. Vietnam\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra sanayi \u00fcretimi 2010 y\u0131l\u0131ndan bu yana toplam d\u00fcnya sanayi \u00fcretiminin \u00fcst\u00fcnde bir h\u0131zla b\u00fcy\u00fcyen ba\u015fka bir \u00fclke de T\u00fcrkiye.<\/p>\n

Brezilya\u2019n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Latin Amerika\u2019n\u0131n belli ba\u015fl\u0131 \u00fclkeleri aras\u0131nda yer alan Meksika\u2019da da sanayi \u00fcretimi 2016 y\u0131l\u0131nda artmak bir yana, d\u00fc\u015ft\u00fc. Negatif b\u00fcy\u00fcme 2017 y\u0131l\u0131 ilk yar\u0131s\u0131nda da devam etmektedir. Farkl\u0131 d\u00fczeylerde de olsa Avrupa, Asya, Afrika ekonomileri b\u00fcy\u00fcrken Latin Amerika sanayi \u00fcretimi 2014 sonlar\u0131ndan itibaren gerilemeye ba\u015flad\u0131 ve bir y\u0131l i\u00e7inde 2010 y\u0131l\u0131 sanayi \u00fcretiminin de alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc. Sanayi \u00fcretiminde negatif b\u00fcy\u00fcme 2016 y\u0131l\u0131nda da s\u00fcrd\u00fc. 2017 Mart-Nisan aylar\u0131nda da 2010 y\u0131l\u0131 alt\u0131nda seyrediyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Asya, d\u00fcnyan\u0131n en h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyen b\u00f6lgesi ve d\u00fcnya ekonomisi i\u00e7indeki yeri her alanda g\u00fc\u00e7leniyor.<\/p>\n

A\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim ve d\u00fcnya ekonomisinin b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, bir\u00e7ok hammaddenin yan\u0131 s\u0131ra petrol fiyatlar\u0131n\u0131n da d\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7t\u0131. Petrol fiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi, Suudi Arabistan ve Venezuela ba\u015fta olmak \u00fczere, ekonomileri gaz ve petrol \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131 ve ihracat\u0131na ba\u011fl\u0131 di\u011fer \u00fclkelerin yan\u0131 s\u0131ra Rusya ve \u0130ran\u2019\u0131n da ekonomisini sarst\u0131. ABD emperyalizminin y\u0131k\u0131c\u0131 faaliyetlerinin de etkisiyle Venezuela \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir krize girer, Suudi Arabistan tasarruf \u00f6nlemleri almak zorunda kal\u0131rken, Rusya\u2019da ekonomik b\u00fcy\u00fcme geriledi.[4]<\/sup><\/a><\/p>\n

\u00c7in, ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi s\u00fcrd\u00fcrebilmek, \u00f6n\u00fcne koydu\u011fu hedefleri ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in bor\u00e7lan\u0131yor. \u00c7in\u2019in toplam borcunun GSY\u0130H\u2019a oran\u0131 2007 sonunda %148 iken, 2016\u2019n\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde % 237\u2019ye y\u00fckseldi. Bug\u00fcn ise bu oran % 304\u2019e ula\u015fm\u0131\u015f durumda. Oran olarak, mali yap\u0131s\u0131, ekonomik temeli ve kaynaklar\u0131 daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ABD ve Euro b\u00f6lgesinin bor\u00e7lanma d\u00fczeyine yakla\u015ft\u0131.[5]<\/sup><\/a> Daha fazla bor\u00e7lanma sadece \u00c7in\u2019e \u00f6zg\u00fc de\u011fil. 2008 krizi \u00f6ncesi benzeri balonlar, ba\u015fta \u00c7in olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00fclkede b\u00fcy\u00fcyor. 2008 krizinde derinden sars\u0131lm\u0131\u015f olan mali dengeler, kriz \u00f6ncesi d\u00fczeyin gerisinde. Bor\u00e7lar ve GSY\u0130H\u2019ya oranlar\u0131 \u00f6zellikle son y\u0131llarda y\u00fckselmeye devam ediyor.<\/p>\n

Mali oligar\u015finin, devlet harcamalar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131p, kredi kullanma ve bor\u00e7lanma olanaklar\u0131n\u0131 geni\u015fleterek ge\u00e7ici bir s\u00fcre i\u00e7in de olsa t\u00fcketimi canland\u0131rarak pazar\u0131 geni\u015fletme, hi\u00e7 de\u011filse daralmas\u0131n\u0131 engelleyerek ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi s\u00fcrd\u00fcrmeye y\u00f6nelik \u00f6nlemleri, mali dengelerin alt \u00fcst olmas\u0131na, mali istikrar\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in al\u0131nan \u00f6nlemler ise pazar\u0131n daralmas\u0131 ve b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesine, \u00e7\u00f6z\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015filan sorunlar\u0131n k\u0131sa bir s\u00fcre sonra a\u011f\u0131rla\u015farak ve ba\u015fka sorunlar\u0131 b\u00fcy\u00fcterek g\u00fcndeme gelmesine yol a\u00e7maktad\u0131r. Tekelci burjuvazinin, mali kurumlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 da en etkin bir bi\u00e7imde kullanarak ekonomiye m\u00fcdahale etmesi, kapitalist ekonominin yasalar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmamakta, onun geli\u015fme seyrini ve y\u00f6n\u00fcn\u00fc temelde de\u011fi\u015ftirmemekte, kapitalizm gerek d\u00fcnya gerek \u00fclkeler \u00f6l\u00e7e\u011finde de\u011fi\u015fen s\u00fcrelerle g\u00fcndeme gelen kriz ve durgunluklardan kurtulamamaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu y\u0131l\u0131n sonu ya da gelecek y\u0131l \u015fiddetli bir mali krize girilece\u011fini ileri s\u00fcrenler de olmakla birlikte, kapitalist d\u00fcnyan\u0131n y\u00f6netici \u00e7evreleri, d\u00fcnya ekonomisindeki b\u00fcy\u00fcmenin y\u00fckselerek 2018 y\u0131l\u0131 ve sonras\u0131nda da devam edece\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yorlar. Ancak, t\u00fcm veriler, 2016 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131 ve bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndaki istikrars\u0131z ve dengesiz b\u00fcy\u00fcmenin de uzun s\u00fcrmeyece\u011fini g\u00f6stermektedir.  Ba\u015fta belli ba\u015fl\u0131 emperyalist devletler olmak \u00fczere, \u00fclkeler aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7ler ili\u015fkisinin her alanda de\u011fi\u015fiyor olmas\u0131 ve d\u00fcnyay\u0131 payla\u015f\u0131m m\u00fccadelesinin \u015fiddetlenmesi vb. bu istikrars\u0131zl\u0131k ve dalgalanmalar\u0131 derinle\u015ftirmektedir. Kapitalist toplumda ekonominin b\u00fcy\u00fcme s\u00fcreci ayn\u0131 zamanda her alanda yeni bir krizin unsurlar\u0131n\u0131n birikti\u011fi bir s\u00fcre\u00e7tir.<\/p>\n

2– Emperyalistler Aras\u0131nda \u00c7eli\u015fkiler \u015eiddetleniyor<\/strong><\/p>\n

ABD\u2019nin hegemonyas\u0131 sars\u0131lmas\u0131na ve zay\u0131flama s\u00fcreci devam etmesine kar\u015f\u0131n, o hala en yak\u0131n rakibinden her alanda a\u00e7\u0131k farkla \u00f6nde olan, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomik, politik ve askeri g\u00fcc\u00fc. Y\u00fcksek teknolojinin bir \u00e7ok dal\u0131nda ABD tekeli zay\u0131flamakla birlikte devam ediyor. \u00d6te yandan, ABD ile ona en yak\u0131n g\u00fcce sahip olan emperyalist devletler aras\u0131nda, ekonomik g\u00fc\u00e7 ve sava\u015f kapasitesi bak\u0131m\u0131ndan hala b\u00fcy\u00fck farklar oldu\u011fu gibi, kar\u015f\u0131s\u0131nda ekonomik, politik-askeri olarak birle\u015fmi\u015f bir odak da hen\u00fcz olu\u015fmu\u015f de\u011fil. Ancak, e\u015fit olmayan s\u0131\u00e7ramal\u0131 geli\u015fme ve belli ba\u015fl\u0131 emperyalist g\u00fc\u00e7lerin rakiplerini zay\u0131flatmak, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve halklar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcnden, \u00fclkelerin yeralt\u0131 ve yer\u00fcst\u00fc kaynaklar\u0131n\u0131n ya\u011fmalas\u0131ndan en b\u00fcy\u00fck par\u00e7ay\u0131 kapabilmek i\u00e7in her arac\u0131 ve y\u00f6ntemi kullanarak s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri payla\u015f\u0131m m\u00fccadeleleri \u015fiddetlenerek devam ediyor. Son y\u0131llarda Orta Do\u011fu, Uzak Asya, Ukrayna bu m\u00fccadelenin ve gerilimlerin yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131ca b\u00f6lgeler oldu.<\/p>\n

Ukrayna\u2019daki geli\u015fmelerden hareketle, Rusya s\u0131n\u0131r\u0131na daha \u00e7ok NATO ve ABD silahl\u0131 g\u00fc\u00e7leri kayd\u0131r\u0131l\u0131rken, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 askeri tatbikatlar, \u00f6zellikle hava ve deniz kuvvetlerine ba\u011fl\u0131 askeri unsurlar aras\u0131nda dala\u015fmalar artt\u0131. Orta Do\u011fu\u2019nun yan\u0131 s\u0131ra d\u00fcnyan\u0131n en gerilimli ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00f6vde g\u00f6sterileri ve askeri tatbikatlar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, s\u0131k s\u0131k s\u0131cak bir \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n e\u015fi\u011finden d\u00f6n\u00fclen b\u00f6lgelerden biri Uzak Asya\u2019d\u0131r. Kore Yar\u0131madas\u0131 gerilimin y\u00fckseldi\u011fi b\u00f6lgelerden biri.  ABD\u2019nin Kuzey Kore\u2019ye y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131, \u00c7in ve Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc etki ve n\u00fcfuz alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletme m\u00fccadelesi ile ba\u011flant\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde ve onun bir par\u00e7as\u0131 olarak yo\u011funla\u015f\u0131yor. \u00c7in ile ABD ve m\u00fcttefikleri aras\u0131nda etki ve n\u00fcfuz alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmek i\u00e7in s\u00fcren m\u00fccadele \u015fiddetleniyor. \u00c7in-Hindistan, Hindistan-Pakistan s\u0131n\u0131rlar\u0131 ise askeri tatbikatlar\u0131n \u00f6tesinde, s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 silahlanman\u0131n h\u0131zland\u0131\u011f\u0131 Asya\u2019daki bir di\u011fer b\u00f6lgedir.<\/p>\n

E\u015fit olmayan geli\u015fmenin g\u00fc\u00e7ler ili\u015fkisini de\u011fi\u015ftirmesi -ki bu yeni ya da yak\u0131n zamanda ba\u015flam\u0131\u015f bir olgu de\u011fil- ve egemenli\u011finin sars\u0131lmas\u0131, ABD\u2019nin ba\u015f\u0131nda bulundu\u011fu Japonya ve NATO askeri \u015femsiyesi alt\u0131nda birle\u015fmi\u015f olan emperyalist g\u00fc\u00e7ler aras\u0131 \u00e7eli\u015fki ve m\u00fccadelelerin artmas\u0131na ve daha a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Aralar\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler keskinle\u015fiyor ve farkl\u0131 e\u011filimler geli\u015ferek kristalize oluyor. Ancak bu geli\u015fmeler hen\u00fcz tam bir kopu\u015f ve kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geli\u015f d\u00fczeyine eri\u015fmi\u015f de\u011fil. ABD b\u00fct\u00fcn olanaklar\u0131n\u0131 kullanarak bunu engellemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. ABD egemenli\u011fi ve dayatmalar\u0131na kar\u015f\u0131, Fransa\u2019dan sonra Almanya da kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 ve tercihleri do\u011frultusunda daha a\u00e7\u0131k ve net politikalar izliyor ve tutum geli\u015ftiriyor. Aksi y\u00f6nde g\u00fcvenceler verilmesine kar\u015f\u0131n, NATO\u2019ya alternatif, uluslararas\u0131 m\u00fcdahale kapasitesine de sahip g\u00fc\u00e7l\u00fc bir AB ordusu olu\u015fturma y\u00f6n\u00fcnde ad\u0131mlar at\u0131l\u0131yor. Tarihsel olarak ABD ile daha yak\u0131n ekonomik, askeri, politik ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiler i\u00e7inde olan ve AB\u2019de ABD\u2019nin ba\u015fl\u0131ca dayana\u011f\u0131 ve bir t\u00fcr truva at\u0131 rol\u00fc oynayan \u0130ngiltere AB\u2019den ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n

ABD, ba\u015fta Almanya olmak \u00fczere t\u00fcm NATO \u00fcyelerinin silahlanma harcamalar\u0131n\u0131 art\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in bask\u0131 yap\u0131yor. Bu art\u0131\u015ftan en b\u00fcy\u00fck pay\u0131 kapacak olan ABD ve tekelleri. Yan\u0131 s\u0131ra Almanya vb. \u00fclkelerin ekonomik yay\u0131lma i\u00e7in seferber etti\u011fi kaynaklar bir nebze de olsa s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015f ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ABD silah tekelleri taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015f olacak. ABD, \u00f6zellikle ekonomik olarak yay\u0131lmaya ve g\u00fc\u00e7 toplamaya \u00e7al\u0131\u015fan Almanya\u2019n\u0131n bu politikas\u0131n\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131kararak engellemeye y\u00f6neliyor.<\/p>\n

Sermayenin ve emtialar\u0131n uluslararas\u0131 dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki t\u00fcm engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 D\u00fcnya Bankas\u0131 ve IMF gibi uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n e\u015fli\u011finde ve koordinasyonunda di\u011fer \u00fclkelere dayatan belli ba\u015fl\u0131 emperyalist devletler ikiye b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumda. \u00c7in, Almanya ve bug\u00fcne kadar hemen her her sorunda ABD ile uyumlu hareket etmeye \u00f6zen g\u00f6steren ve bunu d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n temel unsurlar\u0131ndan biri olarak uygulayan Japonya, sermaye ve emtia hareketlerini s\u0131n\u0131rlayan \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken, ABD ve \u0130ngiltere a\u00e7\u0131kca korumac\u0131 \u00f6nlemleri savunmaktad\u0131rlar. ABD bug\u00fcn 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda Japonya\u2019ya boyun e\u011fdirdi\u011fi gibi, dayatmalar\u0131n\u0131 kabul ettiremiyor.<\/p>\n

AB ile transatlantik g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri \u00e7\u0131kmaza girer, bir ilerleme sa\u011flanamazken, ABD ve Asya \u00fclkeleri aras\u0131nda serbest ticareti daha do\u011frusu ekonomik k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 asgari d\u00fczeye \u00e7ekmeyi \u00f6ng\u00f6ren serbest ticaret g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri iptal edildi. \u00d6zellikle Almanya kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 artan ABD, bir yandan korumac\u0131 \u00f6nlemlere daha \u00e7ok ba\u015fvururken, di\u011fer yandan da Almanya\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fcyen ticaret fazlas\u0131na dikkat \u00e7ekerek Almanya\u2019n\u0131n ABD ile ticaretinde denge sa\u011flayacak \u00f6nlemler almas\u0131n\u0131 yani Almanya\u2019n\u0131n ve AB\u2019nin pazarlar\u0131n\u0131 ABD\u2019ye daha \u00e7ok a\u00e7mas\u0131n\u0131 dayat\u0131yor. Bir t\u00fcr 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda Japonya\u2019ya dayatt\u0131\u011f\u0131 ve kabul ettirdi\u011fi \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in bask\u0131 yap\u0131yor.<\/p>\n

Trump y\u00f6netimi ile birlikte ABD, daha sald\u0131rgan, bir o kadar da dengesiz ve kaba bir politika izliyor. Bu, ABD ile m\u00fcttefikleri ve ABD y\u00f6netim \u00e7evreleri aras\u0131ndaki ili\u015fkileri ve \u00e7eli\u015fkileri daha da karma\u015f\u0131k ve gerilimli hale getiriyor. Trump\u2019la birlikte d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde izlenecek taktikler ve \u00f6ncelikler sorununda, ABD sermaye \u00e7evreleri ve y\u00f6netim ayg\u0131tlar\u0131 ile m\u00fcttefikleri aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karken daha da artacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Se\u00e7ildi\u011finden bu yana, rakip gruplar, Trump\u2019\u0131n g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131n\u0131 g\u00fcndemde tutuyor; onun en yak\u0131n \u00e7evresinden yetkili ki\u015filer soru\u015fturma konusu oluyor; g\u00f6revden al\u0131nan ya da istifa etmek zorunda kalanlar\u0131n say\u0131s\u0131 art\u0131yor.<\/p>\n

D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck d\u0131\u015f ticaret fazlas\u0131na sahip ve belli ba\u015fl\u0131 emperyalist devletlerin en h\u0131zl\u0131 geli\u015feni olan \u00c7in, bir yandan ekonomisinin teknik temelini yenileyerek di\u011fer emperyalist \u00fclkelerle aras\u0131ndaki teknik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapatmaya y\u00f6nelirken, di\u011fer yandan da meta ihrac\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra sermaye ihrac\u0131n\u0131 da art\u0131rarak, etki ve n\u00fcfuz alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. O, geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerin yan\u0131 s\u0131ra sermaye birikimi bak\u0131m\u0131ndan geri, k\u00e2rlar\u0131n y\u00fcksek, toprak ve i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn daha ucuz oldu\u011fu \u00fclkelere do\u011fru pazarlar\u0131, ba\u015fta enerji kaynaklar\u0131 ve ula\u015f\u0131m yollar\u0131 ve hatlar\u0131 dahil hammadde ve sermaye yat\u0131r\u0131m alanlar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmek i\u00e7in t\u00fcm olanaklar\u0131n\u0131 kullan\u0131yor. \u00c7in, ABD ve di\u011fer geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeler ve onlar\u0131n etki ve n\u00fcfuz alanlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Rusya ve di\u011fer \u00fclkelerin etki ve n\u00fcfuz alanlar\u0131nda da yay\u0131lmakta, daha b\u00fcy\u00fck ve tayin edici m\u00fccadelelere haz\u0131rlanmaktad\u0131r. O, bu d\u00f6nemde bir yandan silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerini ve sava\u015f kapasitesini yeniler ve geli\u015ftirirken, di\u011fer yandan da Almanya gibi ekonomik yay\u0131lmay\u0131 temel al\u0131yor; askeri operasyonlara giri\u015fmekten m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ka\u00e7\u0131n\u0131yor; ancak gerekti\u011finde de g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisinde bulunmaktan geri kalm\u0131yor. Sava\u015f sanayinin teknik temelini yenileyen \u00c7in\u2019in askeri harcamalar\u0131 h\u0131zla b\u00fcy\u00fcyor.<\/p>\n

ABD, korumac\u0131 \u00f6nlemlerin yan\u0131 s\u0131ra, ter\u00f6r\u00fc destekleme, n\u00fckleer silah edinme, uluslararas\u0131 anla\u015fmalara uymama, d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fini tehdit etme vb. gerek\u00e7elerle, dayatmalar\u0131na boyun e\u011fmeyen, \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan, ba\u015fta \u0130ran, Rusya ve Kuzey Kore olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00fclkeye uygulad\u0131\u011f\u0131 ambargo ve yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 son bir y\u0131lda daha da geni\u015fletip sertle\u015ftirdi. \u00d6nceki y\u0131llarda ABD\u2019nin bu ambargolar\u0131na ve yapt\u0131r\u0131mlar\u0131na a\u00e7\u0131ktan kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmayan, hatta uyan Almanya ve AB bu tutumunu de\u011fi\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131. ABD ve eski m\u00fcttefikleri aras\u0131ndaki \u00e7atlaklar ve \u00e7eli\u015fkiler bu sorunda da art\u0131k gizlenememekte ve a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmektedir. ABD\u2019nin g\u00fcndeme getirdi\u011fi ve uygulad\u0131\u011f\u0131 ambargo ve yapt\u0131r\u0131mlar, bu \u00fclkelerin yan\u0131 s\u0131ra, giderek bu \u00fclkelerle \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkelerin ekonomik ili\u015fkilerinin geli\u015fmesini engellemeyi, \u00f6zellikle \u00c7in, Almanya gibi yeterli enerji kaynaklar\u0131na sahip olmayan \u00fclkelerin, bu sorunu ABD denetimi d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u00f6zme ve bunun \u00fczerinden yeni ekonomik ili\u015fkiler ve olas\u0131 ittifak e\u011filimlerinin geli\u015fmesini engellemeyi hedefliyor. Almanya bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Suriye ve Katar \u00f6rneklerinde de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi farkl\u0131 tutumlar geli\u015ftirmekten geri durmuyor.<\/p>\n

Latin Amerika\u2019n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra uranyum, kobalt gibi stratejik bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yan maden yataklar\u0131na ve di\u011fer zengin yeralt\u0131 ve yer\u00fcst\u00fc kaynaklar\u0131na sahip olan, topra\u011f\u0131n ve i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ucuz oldu\u011fu Afrika\u2019n\u0131n \u00f6nemi giderek art\u0131yor. N\u00fcfusu h\u0131zl\u0131 bir art\u0131\u015f kaydeden ve bu ba\u011flamda kapitalist tekeller i\u00e7in pazar olarak da ayr\u0131 bir \u00f6nem kazanan Afrika, bug\u00fcn ba\u015fta ABD, \u00c7in ve Fransa olmak \u00fczere t\u00fcm emperyalist devletlerin yo\u011fun kap\u0131\u015fmalar\u0131na sahne olmaktad\u0131r. Vurgulanmal\u0131d\u0131r ki bu kap\u0131\u015fma t\u00fcm bi\u00e7imleriyle, askeri darbeler, se\u00e7im hileleri, \u201cetnik temizlik\u201d, \u201cdin sava\u015flar\u0131\u201d, a\u00e7\u0131k katliamlar, askeri-ekonomik ambargo ve \u015fantajlar, \u00e7evre tahribatlar\u0131 vb. yoluyla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. Emperyalist devletlerin ve i\u015fbirlik\u00e7ilerinin Afrika\u2019daki dala\u015f\u0131 ve hegemonya kavgas\u0131n\u0131n k\u0131ta boyunca pervas\u0131zca ve t\u00fcm bi\u00e7imleriyle (askeri-ekonomik-sosyal-k\u00fclt\u00fcrel) s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor olmas\u0131, bu emperyalist ya\u011fma ve \u015fiddete kar\u015f\u0131 halklar\u0131n m\u00fccadelesini de ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131l\u0131yor. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te k\u0131tan\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerinde emperyalizme ve onlar\u0131n i\u015fbirlik\u00e7ilerine kar\u015f\u0131 yeni halk ayaklanmalar\u0131n\u0131n patlak vermesi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Emperyalistler aras\u0131 payla\u015f\u0131m m\u00fccadelesinin \u015fiddetlenmesinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonu\u00e7lar\u0131ndan biri de silahlanma ve sava\u015f harcamalar\u0131n\u0131n artmas\u0131d\u0131r. \u00c7eli\u015fkilerin ve gerilimlerin d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde artmas\u0131, silahlanman\u0131n da artmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Emperyalist \u00fclkeler, d\u00fcnyay\u0131 payla\u015f\u0131m m\u00fccadelesinde en b\u00fcy\u00fck pay\u0131 kapmak, rakiplerini y\u0131ld\u0131rmak, gerekti\u011finde ezmek i\u00e7in silahlan\u0131yor ve m\u00fcttefiklerini silahland\u0131r\u0131yorlar. D\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde \u201csilahlanmaya ayr\u0131lan miktar\u201d 2011 y\u0131l\u0131ndan beri ilk kez 2016\u2019da bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re %0,4 oran\u0131nda artarak 1 trilyon 686 milyar dolara y\u00fckseldi. Daha \u00e7arp\u0131c\u0131 olan ise silahlanma harcamalar\u0131n\u0131n ABD\u2019de %1,7 art\u0131\u015fla 611 milyar, \u00c7in\u2019de %5,4’l\u00fck art\u0131\u015fla 215 milyar, Rusya\u2019da ise %5,99’luk art\u0131\u015fla 69,2 milyar dolara y\u00fckselmesidir. 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra Japonya ve Almanya\u2019n\u0131n silahlanmas\u0131na getirilen k\u0131s\u0131tlamalar ad\u0131m ad\u0131m kald\u0131r\u0131l\u0131yor ve \u00f6zellikle Japonya, \u00c7in\u2019in (ve m\u00fcttefiklerinin) ku\u015fat\u0131lmas\u0131 stratejisinin de bir par\u00e7as\u0131 olarak ABD deste\u011finde h\u0131zla silahlan\u0131yor.<\/p>\n

Silah sanayi, belli ba\u015fl\u0131 emperyalist devletlerin tekelinde ve onlar i\u00e7in \u00f6nemli bir k\u00e2r kayna\u011f\u0131. D\u00fcnyan\u0131n en \u00e7ok silah ihra\u00e7 eden \u00fclkeleri ise ABD, Rusya, \u00c7in, Fransa ve Almanya. Silah ihrac\u0131nda bu be\u015f \u00fclkenin pay\u0131 %74, ABD\u2019nin ise tek ba\u015f\u0131na %33.<\/p>\n

3- Enerji Kaynaklar\u0131 ve Yollar\u0131n\u0131n Artan \u00d6nemi, Orta Do\u011fu\u2019da \u015fiddetlenen payla\u015f\u0131m m\u00fccadelesi<\/strong><\/p>\n

Modern sanayi geli\u015ftik\u00e7e, \u00fcretimin ve toplumsal ya\u015fam\u0131n t\u00fcm alanlar\u0131nda enerjiye olan ihtiya\u00e7 da artmaktad\u0131r. \u00dcretimin k\u00e2r ve pazar i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kapitalist toplumda, enerji \u00fcretimi ve nakli, sermayenin yat\u0131r\u0131m alanlar\u0131 ve ekonomi i\u00e7indeki yeri s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcyen, y\u00fcksek k\u00e2rlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi sekt\u00f6rlerden biri haline gelmektedir. Bu nedenle enerji kaynaklar\u0131 ve onlar\u0131n ula\u015f\u0131m yollar\u0131 ve hatlar\u0131n\u0131n denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 giderek artan bir \u00f6nem kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n

N\u00fckleer reaksiyon, g\u00fcne\u015f, r\u00fczg\u00e2r gibi kaynaklardan da enerji \u00fcretimi geli\u015fmesine kar\u015f\u0131n, petrol ve do\u011fal gaz (kaya gaz\u0131 dahil) hala en \u00f6nemli enerji kaynaklar\u0131ndan biri olmaya devam ediyor. Bunlar\u0131n hi\u00e7biri, hen\u00fcz, bir d\u00f6nem petrol\u00fcn k\u00f6m\u00fcr\u00fcn yerini almas\u0131 gibi, petrol ve do\u011fal gaz\u0131n yerini alma durumunda de\u011fil. Ayr\u0131ca petrol yan \u00fcr\u00fcnleri, sanayi i\u00e7in \u00f6nemli bir hammadde girdisi olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yor. Bu nedenle de petrol ve do\u011fal gaz kaynaklar\u0131n\u0131n, ula\u015f\u0131m yollar\u0131 ve hatlar\u0131n\u0131n denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, kullan\u0131labilir enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi ba\u015fta emperyalist devletler ve tekeller olmak \u00fczere t\u00fcm \u00fclkeler ve egemen s\u0131n\u0131flar a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Petrol ve do\u011fal gaz yataklar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise ABD, Venezuela, Norve\u00e7, Rusya vb. yan\u0131 s\u0131ra Orta Do\u011fu ve hem co\u011frafi hem de tarihsel geli\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan onun do\u011fal bir devam\u0131 olan Kuzey Afrika\u2019da bulunuyor. T\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bu b\u00f6lge, trilyon dolarla ifadesini bulan petrol ve do\u011fal gaz gelirleri \u00fczerinden birikmi\u015f olan sermaye, geni\u015fleyen pazarlar\u0131, jeopolitik konumu vb. bak\u0131mlardan da \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Bu nedenle, zengin petrol ve do\u011fal gaz yataklar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu di\u011fer b\u00f6lgeler gibi, Orta Do\u011fu bug\u00fcn de b\u00fcy\u00fck emperyalist devleler ve uluslararas\u0131 mali sermaye gruplar\u0131 aras\u0131ndaki payla\u015f\u0131m ve egemenlik m\u00fccadelesinin yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 alanlardan biri olmaya devam ediyor. Enerji kaynaklar\u0131 ve ula\u015f\u0131m yollar\u0131 ve hatlar\u0131n\u0131n denetimi sadece bu sekt\u00f6rdeki y\u00fcksek k\u00e2rlar\u0131 ele ge\u00e7irmek, enerji ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak ve g\u00fcvenceye almak vb. bak\u0131mlardan de\u011fil, rakiplerini s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak, onlar\u0131n geli\u015fmesini s\u0131n\u0131rlamak, denetim alt\u0131na almak a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Rusya, Orta Do\u011fu\u2019daki en \u00f6nemli, hatta \u00fclkeler d\u00fczeyinde tek dayana\u011f\u0131 olan Suriye\u2019deki rejimin zay\u0131flamas\u0131 ve y\u0131k\u0131lmas\u0131 tehlikesi art\u0131nca 2015\u2019de askeri y\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rarak, s\u00fcren sava\u015fa do\u011frudan ve daha etkili bir askeri m\u00fcdahalede bulunmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Bu m\u00fcdahale ile Rusya, Suriye\u2019yi ve b\u00fct\u00fcn Orta Do\u011fu\u2019yu Libya gibi ABD\u2019nin ba\u015f\u0131nda bulundu\u011fu emperyalist devletlere b\u0131rakmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve di\u015fe di\u015f bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctmekten ka\u00e7\u0131nmayaca\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha g\u00f6sterdi. Rusya\u2019n\u0131n m\u00fcdahalesi, Suriye\u2019nin yan\u0131 s\u0131ra t\u00fcm Orta Do\u011fu\u2019daki g\u00fc\u00e7ler ili\u015fkisini ve geli\u015fme seyrini etkiledi ve g\u00fc\u00e7lerin yeniden mevzilenmesi ve kartlar\u0131n yeniden da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Rusya, b\u00f6lge \u00fclkeleri gerici egemen s\u0131n\u0131f kliklerinin kendi aralar\u0131ndaki ve di\u011fer emperyalist g\u00fc\u00e7lerle aralar\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkilerden yararlanarak etki ve n\u00fcfuz alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmeye y\u00f6nelik giri\u015fimlerini yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131. O, Libya\u2019da \u00e7at\u0131\u015fan klikler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fmelerden yararlanarak dayanaklar bulma ve m\u00fcdahale olanaklar\u0131n\u0131 geni\u015fletme do\u011frultusundaki giri\u015fimlerini yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131rken, \u0130ran\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir Rus sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesiyle birlikte iki \u00fclke aras\u0131nda artan gerilimin ard\u0131ndan T\u00fcrkiye, M\u0131s\u0131r, Suudi Arabistan, Katar gibi b\u00f6lgede uzun y\u0131llar ABD\u2019nin ba\u015fl\u0131ca dayana\u011f\u0131 olan \u00fclkelerle de ili\u015fkilerini geli\u015ftirmeye y\u00f6neldi.<\/p>\n

Hammadde ve enerji gereksinimi b\u00fcy\u00fcyen, Rusya ve \u0130ran\u2019la ba\u015fta enerji ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak ve g\u00fcvenceye almak \u00fczere yeni anla\u015fmalar imzalayan \u00c7in, zengin petrol ve gaz yataklar\u0131na sahip t\u00fcm b\u00f6lgelerde yay\u0131lma ve etki ve n\u00fcfuz alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmeye \u00f6zel bir \u00f6nem veriyor. \u00d6rne\u011fin, \u00c7in-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) projesi kapsam\u0131nda Pakistan\u2019a yakla\u015f\u0131k 56 milyar dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m yapt\u0131 ve yapmaya devam ediyor. \u00c7in, bat\u0131daki \u015eincan b\u00f6lgesi ile Pakistan\u2019\u0131n Belucistan b\u00f6lgesi aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 kurmak amac\u0131yla Gawadar\u2019da bir liman in\u015fa ediyor. Orta ve g\u00fcney Asya ile bu ba\u011flant\u0131 yoluyla \u00c7in, b\u00f6lgedeki ticari ve siyasi etkisini art\u0131rmak istiyor. 3200 km\u2019lik otoyol ve demiryolu a\u011flar\u0131yla CPEC Gawadar ve Kara\u00e7i ile Bat\u0131 \u00c7in aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f olacak. Bug\u00fcn en b\u00fcy\u00fck petrol ithalat\u00e7\u0131s\u0131 olan \u00c7in\u2019in sadece do\u011fuda \u015eanghay\u2019da liman\u0131 var ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu karayla \u00e7evrili. \u00c7in\u2019in bu yat\u0131r\u0131mlar\u0131 yapmadan \u00f6nce, g\u00fcvenlik konusunda Pakistan h\u00fck\u00fcmetinden ve \u00fcst d\u00fczey askerlerden garanti ald\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor; Pakistan\u2019da hukuk ve d\u00fczen konusunda giderek geli\u015fme kaydedildi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu durum, burjuvazinin kendi \u00e7\u0131kar\u0131na oldu\u011funda her \u015feyi nas\u0131l kontrol alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Rusya\u2019dan sonra ba\u015fta ABD ve di\u011fer emperyalist g\u00fc\u00e7ler de Rusya\u2019n\u0131n giri\u015fim ve m\u00fcdahalelerini etkisiz k\u0131lmak, g\u00fc\u00e7ler ili\u015fkisinin daha fazla aleyhlerine de\u011fi\u015fmesini engellemek i\u00e7in, Orta Do\u011fu\u2019ya m\u00fcdahale olanak ve ara\u00e7lar\u0131n\u0131 art\u0131rmaya y\u00f6neldiler.  ABD, Suriye\u2019de yeni askeri \u00fcsler kurdu. Suriye\u2019nin yan\u0131 s\u0131ra ba\u015fta Irak olmak \u00fczere b\u00f6lgeye ek birlikler g\u00f6nderdi ve askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rd\u0131. ABD ve m\u00fcttefiklerinin b\u00f6lgedeki silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerinin m\u00fcdahaleleri artt\u0131. ABD ve Rusya do\u011frudan bir askeri \u00e7at\u0131\u015fmaya girmekten ka\u00e7\u0131n\u0131yor. Ancak denetimlerindeki ya da birlikte hareket ettikleri ve destekledikleri yerel g\u00fc\u00e7lerle birlikte y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri sava\u015f \u00fczerinden, Suriye\u2019yi neredeyse kar\u0131\u015f kar\u0131\u015f payla\u015f\u0131yor,  etki ve n\u00fcfuz alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletiyorlar. Suriye, ba\u015fta ABD ve Rusya olmak \u00fczere emperyalist devletlerin yeni silah sistemlerini denedikleri, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisinde bulunduklar\u0131 bir alan haline geldi.<\/p>\n

Belli ba\u015fl\u0131 emperyalist g\u00fc\u00e7ler do\u011frudan m\u00fcdahalenin yan\u0131 s\u0131ra, b\u00f6lge gerici egemen s\u0131n\u0131flar\u0131  ve klikleri aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkilerden yararlanarak etki ve n\u00fcfuz alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmeye y\u00f6nelirken, b\u00f6lgedeki gerici s\u0131n\u0131flar ve klikler de belli ba\u015fl\u0131 emperyalist g\u00fc\u00e7lerden birine dayanarak ve onlar\u0131n stratejik ve taktik tercih ve planlar\u0131yla uyum temelinde b\u00f6lgeye ili\u015fkin gerici hedeflerini ger\u00e7ekle\u015ftirmeye y\u00f6neliyorlar. Erdo\u011fan ve AKP y\u00f6netimindeki T\u00fcrkiye de bu \u00fclkelerden biridir. Bir yandan Yeni Osmanl\u0131\u2019c\u0131 s\u00f6ylemlerle b\u00f6lgede etki ve n\u00fcfuz alanlar\u0131 edinmeye y\u00f6nelirken, di\u011fer yandan da K\u00fcrt sorununun hak e\u015fitli\u011fi ve kendi kaderini tayin temelinde \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc engellemeyi merkezine alan gerici ve sald\u0131rgan bir politika izlemekte, \u00fclkeyi b\u00f6lgedeki payla\u015f\u0131m m\u00fccadelelerinin girdab\u0131na daha \u00e7ok s\u00fcr\u00fcklemektedir. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye, Orta Do\u011fu\u2019da dala\u015fmakta olan emperyalist devletlerin plan ve hamleleri bak\u0131m\u0131ndan ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir istikrars\u0131zl\u0131k fakt\u00f6r\u00fc te\u015fkil etmeye ba\u015flamas\u0131 nedeniyle, bu dala\u015fmalar\u0131n yo\u011funla\u015faca\u011f\u0131 merkezlerden birisi olmaya adayd\u0131r. 15 Temmuz darbesi ve onu izleyen kar\u015f\u0131 darbe b\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmelerin bir sonucu olarak g\u00fcndeme geldi ve sonraki s\u00fcre\u00e7leri etkileyen sonu\u00e7lara yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n

\u00d6te yandan, bu sat\u0131rlar kaleme al\u0131n\u0131rken, ABD\u2019nin \u015femsiyesi alt\u0131nda esasta \u0130srail ve Suudi Arabistan\u2019\u0131n L\u00fcbnan\u2019da yeni bir cephe a\u00e7ma giri\u015fimleri g\u00fcndeme geldi. G\u00f6r\u00fclmekte ki Avrupal\u0131 emperyalistler aras\u0131nda \u00f6zellikle Fransa bu haz\u0131rl\u0131klarda \u00f6zel bir mevzi tutmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu olas\u0131 yeni cephenin yak\u0131n plandaki bir amac\u0131 \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgedeki n\u00fcfuzunu geriletmeye \u00e7al\u0131\u015fmak ise, di\u011feri \u0130srail\u2019in \u00f6zellikle Do\u011fu Akdeniz\u2019deki ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almakt\u0131r. ABD a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise Rusya\u2019n\u0131n Suriye\u2019deki kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 g\u00f6recele\u015ftirecek ko\u015fullar\u0131n do\u011fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bu olas\u0131 cephenin a\u011f\u0131r faturas\u0131n\u0131n L\u00fcbnan ve Filistin halklar\u0131na \u00f6detilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131laca\u011f\u0131 ortadad\u0131r.<\/p>\n

Yo\u011funla\u015fan payla\u015f\u0131m m\u00fccadelesi ve egemen s\u0131n\u0131flar ve politik temsilcileri aras\u0131ndaki par\u00e7alanma ve \u00e7eli\u015fkilerin derinle\u015fmesi, ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleleri b\u00fcy\u00fck ac\u0131lara ve y\u0131k\u0131mlara s\u00fcr\u00fcklemenin yan\u0131 s\u0131ra, b\u00f6lge gericili\u011fini ve toplumsal dayanaklar\u0131n\u0131 zay\u0131flatmakta, ilerici ve demokratik g\u00fc\u00e7lerin yararlanabilece\u011fi \u00e7atlaklar\u0131 derinle\u015ftirmektedir. Bu par\u00e7alanma ve \u00e7eli\u015fkilerin derinle\u015fmesi ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131flar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, bask\u0131 alt\u0131ndaki ezilen uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin, dinlerin ve mezheplerin hak e\u015fitli\u011fi i\u00e7in y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri m\u00fccadelenin olanaklar\u0131n\u0131 geni\u015fletmektedir. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz d\u00f6nemde ilerici ve demokratik g\u00fc\u00e7lerin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 bu ger\u00e7e\u011fi ortadan kald\u0131rmamaktad\u0131r.<\/p>\n

4- \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131 ve Halklar\u0131n Durumu<\/strong><\/p>\n

Son bir y\u0131lda da, uluslararas\u0131 mali sermeye gruplar\u0131 ve belli ba\u015fl\u0131 emperyalist devletler aras\u0131nda d\u00fcnyay\u0131 payla\u015f\u0131m m\u00fccadeleleri \u015fiddetlenirken, bunun t\u00fcm y\u00fckleri i\u015f\u00e7ilerin ve halklar\u0131n s\u0131rt\u0131na y\u0131k\u0131ld\u0131. S\u00f6m\u00fcr\u00fc ve bask\u0131 yo\u011funla\u015f\u0131r, ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleler ars\u0131nda gelece\u011fe ili\u015fkin g\u00fcvensizlik derinle\u015fir ve yayg\u0131nla\u015f\u0131rken, tekellerin k\u00e2rlar\u0131 artt\u0131. Siyasal gericilik ve bunun bir unsuru olan fa\u015fist, yar\u0131-fa\u015fist ak\u0131mlar geli\u015firken, demokratik hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler daha da s\u0131n\u0131rland\u0131. Tarihin en b\u00fcy\u00fck kitlesel g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131ndan biri s\u00fcrerken, milyonlarca insan gerici sava\u015flar\u0131n girdab\u0131nda \u00f6l\u00fcm, a\u00e7l\u0131k ve yoksullukla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131 ve t\u00fcm do\u011fay\u0131, a\u011f\u0131r y\u0131k\u0131mlarla dolu bir s\u00fcrece do\u011fru s\u00fcr\u00fckleyen etkenler geli\u015fmeye devam etti.<\/p>\n

Son konferans\u0131m\u0131zdan bu yana ge\u00e7en bir y\u0131l ayn\u0131 zamanda, emperyalist-kapitalist sistemi zay\u0131flatan, onu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonuna do\u011fru s\u00fcr\u00fckleyen ba\u015fl\u0131ca kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131n ve etkenlerin geli\u015fti\u011fi, mali oligar\u015finin yayd\u0131\u011f\u0131 hayallerin, neoliberal propaganda ve demogojinin ger\u00e7ek y\u00fcz\u00fcn\u00fcn daha \u00e7ok a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, etkisinin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131, ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131f ve toplumsal tabakalar aras\u0131nda yeni aray\u0131\u015flar\u0131n, ho\u015fnutsuzluk, m\u00fccadele ve \u00f6rg\u00fctlenme e\u011filimlerinin de geli\u015fti\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 oldu.<\/p>\n

\u0130<\/strong>\u015fsizlik, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde artarak 2016 y\u0131l\u0131nda 200 milyonu ge\u00e7ti ve bunun 71 milyonunu gen\u00e7 i\u015fsizler olu\u015fturuyor. ILO verilerine g\u00f6re, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde i\u015fsizlik oran\u0131 %5,8 iken gen\u00e7lik i\u00e7inde bu oran yakla\u015f\u0131k %13. \u0130\u015fsizlik y\u00fcksek \u00f6\u011frenim g\u00f6rm\u00fc\u015f gen\u00e7lik i\u00e7inde de yayg\u0131nla\u015ft\u0131. Gen\u00e7lik aras\u0131nda i\u015fsizlik bir\u00e7ok \u00fclkede %20\u2019leri a\u015ft\u0131. Baz\u0131 \u00fclkelerde ise bu oran daha fazla ve y\u00fckselmeye devam ediyor. Ger\u00e7ek \u00fccretler baz\u0131 \u00fclkelerde gerilerken di\u011fer \u00fclkelerde de emek \u00fcretkenli\u011findeki art\u0131\u015f\u0131n gerisinde kald\u0131. Orta ve y\u00fcksek gelirli \u00fclkelerde \u00fccretlilerin toplam n\u00fcfus i\u00e7indeki oranlar\u0131 artmas\u0131na kar\u015f\u0131n, \u00fccretlerin GSY\u0130H i\u00e7indeki pay\u0131 yakla\u015f\u0131k 40 y\u0131ld\u0131r d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n

A\u00e7l\u0131k ve yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131nda ve alt\u0131nda bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcren, en asgari sa\u011fl\u0131k, beslenme ve e\u011fitim olanaklar\u0131ndan yoksun insan say\u0131s\u0131 artmaya devam etti. M\u00fclk sahipleriyle m\u00fclks\u00fczler aras\u0131ndaki u\u00e7urum b\u00fcy\u00fcd\u00fc. \u0130svi\u00e7re bankas\u0131 Bank Credit Suisse\u2019in 2016 y\u0131l\u0131 \u201cK\u00fcresel Zenginlik Raporu\u201dna g\u00f6re, d\u00fcnya n\u00fcfusunun y\u00fczde10’unu olu\u015fturan en zengin kesim, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda varl\u0131klar\u0131n\/zenginli\u011fin y\u00fczde 90’\u0131na sahip. D\u00fcnya n\u00fcfusunun y\u00fczde 1\u2019inden daha az\u0131n\u0131 (%0,7) olu\u015fturan kesim ise d\u00fcnya varl\u0131klar\u0131n\u0131n\/zenginliklerinin y\u00fczde 45,6’s\u0131na sahip.<\/p>\n

Geri ve ba\u011f\u0131ml\u0131, anti-demokratik rejimlerin h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkeler bir yana, burjuva demokrasisinin \u00f6rnek \u00fclkeleri olarak g\u00f6sterilen \u0130ngiltere, Fransa gibi \u00fclkelerde de demokratik hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler daha da s\u0131n\u0131rland\u0131. Bir\u00e7ok \u00fclkede toplant\u0131, g\u00f6steri, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ve grev hakk\u0131n\u0131 geriye g\u00f6t\u00fcren yasal de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131ld\u0131. Polisin ve di\u011fer militarist kurumlar\u0131n yetkileri art\u0131r\u0131ld\u0131. Ki\u015fi ve konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131, haberle\u015fme hakk\u0131 ayaklar alt\u0131na al\u0131nd\u0131. \u0130ngiltere, polisin yetkilerini art\u0131ran, toplant\u0131-g\u00f6steri ve grev hakk\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayan \u00fclkelerden biri oldu. Son \u00fc\u00e7 y\u0131lda do\u011frudan kitlesel katliamlar\u0131 hedefleyen I\u015e\u0130D, El-Kaide gibi gerici \u00f6rg\u00fctlerin ter\u00f6r eylemleri, geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelere do\u011fru yay\u0131larak artt\u0131.<\/p>\n

En geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeler aras\u0131nda yer alan Fransa \u00f6rne\u011finde de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi i\u015f yasalar\u0131, ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal ko\u015fullar\u0131nda parlamento devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131larak de\u011fi\u015ftirildi ve i\u015f daha da g\u00fcvencesiz hale geldi. Geli\u015fme d\u00fczeyi bak\u0131m\u0131ndan ileri ve geri t\u00fcm \u00fclkelerde i\u015f yo\u011funlu\u011fu artarken, \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131.<\/p>\n

\u00d6zellikle geri ve ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkelerde h\u0131zlanan kapitalist geli\u015fme, kad\u0131nlar\u0131n b\u00fcy\u00fcyen kitleler halinde \u00fccretli emek saflar\u0131na kat\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7ar, kad\u0131nlar\u0131n tam hak e\u015fitli\u011fi ve kurutulu\u015flar\u0131n\u0131n toplumsal ko\u015fullar\u0131 en geri \u00fclkelerde de geli\u015firken, kad\u0131nlar\u0131n kazand\u0131klar\u0131 haklar\u0131n s\u0131n\u0131rlanmas\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar ve onlar \u00fczerindeki \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc de artt\u0131. Kad\u0131nlar\u0131n yasal olarak kazand\u0131klar\u0131 veya fiilen kulland\u0131klar\u0131 haklar hemen t\u00fcm \u00fclkelerde geriledi. Kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde artmaya devam etti. Gerici sava\u015flar\u0131n, ekonomik kriz ve durgunluklar\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131ndan en \u00e7ok etkilenen kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar oldu. En ileri \u00fclkeler de dahil t\u00fcm \u00fclkelerde k\u0131sa s\u00fcreli, ge\u00e7ici, g\u00fcvencesiz, en k\u00f6t\u00fc i\u015fler kad\u0131nlar aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015ft\u0131.<\/p>\n

Ba\u015fta neoliberaller, mali oligar\u015finin t\u00fcm s\u00f6zc\u00fcleri, sermaye ve meta hareketlerinin \u00f6n\u00fcndeki t\u00fcm engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131, devlet m\u00fcdahalelerinin en asgariye indirilmesi, her \u015feyin piyasa taraf\u0131ndan belirlenmesi vb. durumunda, sava\u015flar\u0131n ortadan kalkaca\u011f\u0131, evrensel bir uyum, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve refah s\u00fcrecine girilece\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f ve bunu merkezine alan bir kampanya y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015flerdi. Neoliberal s\u00f6ylem ve politikalar, sadece burjuvazinin liberal, muhafazak\u00e2r partileri ve ak\u0131mlar\u0131 taraf\u0131ndan de\u011fil, sosyal-demokrat, demokratik-sosyalist parti ve ak\u0131mlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra iflas eden ve da\u011f\u0131lma s\u00fcrecine giren revizyonist parti ve ak\u0131mlar\u0131n da bir kesimi taraf\u0131ndan kutsanm\u0131\u015f ve desteklenmi\u015fti. Neoliberal s\u00f6ylem, program ve politikalar\u0131n egemenli\u011fi, liberal, muhafazak\u00e2r, sosyal-demokrat burjuva partileri aras\u0131ndaki \u00f6ze ili\u015fkin olmayan farkl\u0131l\u0131klar\u0131n, tamamen ortadan kalkmasa da giderek silikle\u015fmesine yol a\u00e7t\u0131. Bir\u00e7ok \u00fclkede bu partiler kitlelerin nezdinde birbirlerinin se\u00e7enekleri olmaktan \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131lar. Neoliberalizmi ve onu savunan ak\u0131m ve partileri, t\u00fcm bunlar\u0131n bir unsuru oldu\u011fu politik \u00fcstyap\u0131lar\u0131 a\u00e7mazlara ve giderek bir krize do\u011fru s\u00fcr\u00fckleyen etkenler son bir y\u0131lda da geli\u015fmeye devam etti.<\/p>\n

Ancak, a\u00e7\u0131klanan ve ilan edilenin aksine, askeri m\u00fcdahalelerin, sava\u015flar\u0131n artt\u0131\u011f\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131\u011f\u0131, ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131flar\u0131n ya\u015fam ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcle\u015fti\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 geli\u015fti. Bu s\u00fcre\u00e7 ilerledik\u00e7e, ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin geni\u015fleyen kesimleri neoliberal s\u00f6ylem ve uygulamalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kendi \u00f6z deneyimleriyle g\u00f6rmeye ve neoliberal s\u00f6ylemlerin etkisinden \u00e7\u0131kmaya ve yeni aray\u0131\u015flara y\u00f6nelmeye ba\u015flad\u0131. Bu y\u00f6neli\u015f ve aray\u0131\u015flar i\u00e7inde bulundu\u011fumuz s\u00fcre\u00e7te farkl\u0131 y\u00f6nde geli\u015fmelere yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n

Bu geli\u015fmelerin ba\u015fl\u0131calar\u0131ndan biri ba\u015fta Venezuela, Bolivya, Ekvador, Yunanistan olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00fclkede neoliberal politika ve sald\u0131r\u0131lara ve yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lara fakl\u0131 d\u00fczey ve bi\u00e7imlerde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan, kendini sol, halk\u00e7\u0131, ilerici, sosyalist olarak niteleyen ancak mali oligar\u015finin egemenli\u011fini ve kapitalizmi y\u0131kmaya y\u00f6nelmeyen ak\u0131mlar\u0131n g\u00fc\u00e7 toplamas\u0131, geleneksel burjuva partilerin alternatifleri haline gelmeleri, baz\u0131 \u00fclkelerde h\u00fck\u00fcmetleri kurmalar\u0131 oldu. Aralar\u0131nda \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar olmakla birlikte bu ak\u0131mlar, h\u00fck\u00fcmeti kurduklar\u0131 t\u00fcm \u00fclkelerde, halk\u0131n acil taleplerini elde etmek i\u00e7in gerekli \u00f6nlemleri almak ve kitleleri talepleri i\u00e7in m\u00fccadeleye seferber etmek yerine, Ekvador ve Yunanistan \u00f6rneklerinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu sald\u0131r\u0131 ve neoliberal politikalar\u0131n uygulay\u0131c\u0131lar\u0131 haline geldiler. Ya da Venezuela’da oldu\u011fu gibi emperyalizmin ve ba\u015fta oligar\u015fi olmak \u00fczere yerli dayanaklar\u0131n\u0131n egemeli\u011fine ve bu egemenli\u011fin \u00fczerinde y\u00fckseldi\u011fi ekonomik temelin tasfiyesi bir yana, oligar\u015fiyi zay\u0131flatacak halk\u0131n en acil taleplerinin ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flayacak \u00f6nlemleri almad\u0131klar\u0131 i\u00e7in ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klara ve kitleler nezdinde hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131na yol a\u00e7t\u0131lar. Her durumda emperyalizm ve oligar\u015filer bu durumu egemenliklerini sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak, gericili\u011fi ve fa\u015fizmi \u00f6rg\u00fctlemek i\u00e7in kullan\u0131yorlar.  <\/strong><\/p>\n

Muhafazak\u00e2r, liberal, sosyal-demokrat partilerin saflar\u0131nda neoliberal politika ve uygulamalara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan ancak farkl\u0131 y\u00f6neli\u015fler i\u00e7inde olan e\u011filimler ve kanatlar geli\u015fti. \u0130ngiltere \u0130\u015f\u00e7i Partisi \u00f6rne\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi y\u00f6netim de\u011fi\u015fikli\u011fine, Fransa Sosyalist Parti\u2019de de \u00e7\u00f6z\u00fclme ve zay\u0131flama s\u00fcrecinin yeni bir ivme kazanacak kadar ilerlemesine yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n

Ba\u015fta Avrupa\u2019daki olmak \u00fczere, genel olarak sosyal demokrasi ve liberal solcu ak\u0131m, derin bir krizin i\u00e7ine s\u00fcr\u00fcklenmi\u015f durumdad\u0131r. Bu ak\u0131m\u0131n yak\u0131n ge\u00e7mi\u015findeki prati\u011finden edindikleri deneyimler, geni\u015f emek\u00e7i kitlelerinin, bu ak\u0131m\u0131n temsilcilerinin b\u00fcy\u00fcyen yoksulluk ve g\u00fcvencesizlik kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6nerdi\u011fi muhtelif projelere b\u00fcy\u00fck oranda kay\u0131ts\u0131z kalmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. \u00d6te yandan, bir\u00e7ok \u00fclkede, burjuvazinin geleneksel partileri daha gerici platformlara do\u011fru kayar, kitle destekleri zay\u0131flarken, neo-Nazi ak\u0131mlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u015foven-milliyet\u00e7i, g\u00f6\u00e7men ve \u0130slam d\u00fc\u015fman\u0131, fa\u015fizmin baz\u0131 karakteristik \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131yan ak\u0131m ve partiler de bir\u00e7ok \u00fclkede g\u00fc\u00e7lendi ve kitleler aras\u0131ndaki etkisini art\u0131rd\u0131. Bu partiler Polonya ve Macaristan\u2019da \u00fclkeyi y\u00f6neten, Fransa, Avusturya ve Hollanda gibi \u00fclkelerde ise geleneksel burjuva partilerinin alternatifi iktidar aday\u0131 partiler haline geldi. ABD emperyalizminin en gerici, en sald\u0131rgan \u00e7evrelerinin temsilcileri aras\u0131nda yer alan ve k\u00fc\u00e7\u00fcmsenen, hafife al\u0131nan, dengesiz Trump ba\u015fkan se\u00e7ildi. Fransa\u2019da \u00fclkeyi y\u00f6neten mali oligar\u015fi geleneksel partilerinin d\u0131\u015f\u0131nda son anda yeni bir se\u00e7enek ortaya \u00e7\u0131karmak zorunda kald\u0131. Liberalizmin, burjuva parlamentarizmi ve demokrasisinin be\u015fi\u011fi olarak ele al\u0131nan \u00fclkelerde, a\u00e7\u0131lan kampanyalara kar\u015f\u0131n se\u00e7imlere kat\u0131lma oranlar\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

D\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde emperyalist g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki payla\u015f\u0131m m\u00fccadeleleri \u015fiddetlenir, bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc artar, ezilen ulus ve halklar \u00fczerindeki boyunduruk yo\u011funla\u015f\u0131rken, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve halklar aras\u0131nda ho\u015fnutsuzluk ve m\u00fccadele e\u011filimleri de geli\u015fiyor. Bir\u00e7ok \u00fclkede bu e\u011filimler kitlesel birle\u015fik m\u00fccadelelere do\u011fru ilerledi. Fransa\u2019da i\u015f yasas\u0131nda yap\u0131lacak de\u011fi\u015fikli\u011fe kar\u015f\u0131, ba\u015fta i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve gen\u00e7lik olmak \u00fczere ezilen, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131f ve tabakalar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla aylarca s\u00fcren kitlesel y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f, g\u00f6steri ve grevler yap\u0131ld\u0131. H\u00fck\u00fcmetin yeni i\u015f yasas\u0131n\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve gen\u00e7li\u011fin tepki ve itirazlar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde dikkate almaks\u0131z\u0131n pervas\u0131zca yasala\u015ft\u0131rmas\u0131, bu s\u0131n\u0131f ve tabakan\u0131n saflar\u0131nda sadece var olan \u00f6fkeyi daha da art\u0131rm\u0131\u015f bulunmamakta, ayn\u0131 zamanda \u00f6zellikle gen\u00e7lik i\u00e7inde alttan alta radikalle\u015fme e\u011filimlerinin g\u00fc\u00e7lenmesine neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Hindistan\u2019da i\u015f yasas\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fikli\u011fe kar\u015f\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma ve ya\u015fam ko\u015fular\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi talepleriyle milyonlarca i\u015f\u00e7inin kat\u0131l\u0131m\u0131yla genel grevler ger\u00e7ekle\u015fti. Bel\u00e7ika\u2019da genel grev, \u0130ngiltere\u2019de farkl\u0131 sekt\u00f6rlerdeki grevler, G\u00fcney Afrika ve \u015eili\u2019de maden i\u015f\u00e7ilerinin grevleri dikkat \u00e7eken i\u015f\u00e7i m\u00fccadeleleri i\u00e7inde yer ald\u0131. Tekellerin yo\u011funla\u015fan bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda Yunanistan, Fransa gibi bir\u00e7ok \u00fclkede kitlesel k\u00f6yl\u00fc m\u00fccadeleleri geli\u015fti. Yukar\u0131 Volta, Tunus ve Fas\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Brezilya kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131n gasp\u0131na ve daha gerici bir politik rejimin in\u015fas\u0131na y\u00f6nelik giri\u015fimlere kar\u015f\u0131 geli\u015fen kitlesel m\u00fccadelelere sahne oldu. Ba\u015fta Dominik Cumhuriyeti olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00fclkede yolsuzluk ve sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 kitlesel m\u00fccadeleler geli\u015fti. Polonya, \u0130talya, Tunus, T\u00fcrkiye ve bir\u00e7ok \u00fclkede kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar kad\u0131nlar\u0131n kitlesel direni\u015f ve m\u00fccadeleleriyle engellendi. Kad\u0131n hareketi uluslararas\u0131 karakteri geli\u015ferek ilerledi.<\/p>\n

Ancak bu m\u00fccadeleler kendili\u011finden hareketin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015famam\u0131\u015f bir \u00f6zellik ta\u015f\u0131yor. \u0130\u015f\u00e7i hareketi, tam ve kesin kurtulu\u015funu nihai hedef olarak alan, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin karma\u015f\u0131k ko\u015fullar\u0131nda yolunu \u015fa\u015f\u0131rmayan bilimsel bir program, stratejik ve taktik kavray\u0131\u015fa sahip bir y\u00f6netimden yoksun. Bilin\u00e7 ve \u00f6rg\u00fctlenme d\u00fczeyi bak\u0131m\u0131ndan da geri. \u0130stisnalar bir yana b\u0131rak\u0131lacak olursa \u00fclkeler ve d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde sald\u0131r\u0131lar\u0131 p\u00fcsk\u00fcrtecek, zincirlerinden bo\u015fanm\u0131\u015f bir kudurganl\u0131kla sald\u0131ran mali oligar\u015fiyi dizginleyecek bir d\u00fczeye de eri\u015fmi\u015f de\u011fil. Sendikal\u0131 i\u015f\u00e7i oran\u0131, \u00fclkeler ars\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar olmakla bitlikte geri bir d\u00fczeyde. Bir\u00e7ok \u00fclkede i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda sendikala\u015fma e\u011filimi ve giri\u015fimleri geli\u015fmesine kar\u015f\u0131n, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde sendikal\u0131 i\u015f\u00e7iler i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor ve var olan sendikalar da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131f i\u015fbirlik\u00e7isi, gerici ak\u0131mlar\u0131n denetimi alt\u0131nda.<\/p>\n

\u0130\u015f\u00e7i ve halk hareketlerinin yukar\u0131da belirtilen zaaflar\u0131na kar\u015f\u0131n, ba\u015fta i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 olmak \u00fczere ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleler aras\u0131nda devrimci bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctmenin, kitleleri ba\u015fta iktidardaki tekelci burjuvazi olmak \u00fczere her t\u00fcrden gericili\u011fe kar\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctleme ve seferber etmenin ko\u015fullar\u0131 ve olanaklar\u0131 da geli\u015fiyor. Ancak \u00fclkeleri y\u00f6neten gerici egemen s\u0131n\u0131f (veya s\u0131n\u0131flar ittifak\u0131) ve t\u00fcm egemenlik ayg\u0131tlar\u0131 bu geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda kay\u0131ts\u0131z kalm\u0131yorlar. Onlar da kitleler aras\u0131nda geli\u015fen tepkileri ve yeni aray\u0131\u015flar\u0131 ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fen \u00e7\u0131kar ve tercihlerine uygun bir bi\u00e7imde yedekleyebilmek i\u00e7in t\u00fcm olanaklar\u0131 ve ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131yorlar. Emperyalist devletlerin ve m\u00fcttefiklerinin do\u011frudan sorumlusu ve yarat\u0131c\u0131s\u0131 olduklar\u0131 g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131, artan gerici ter\u00f6r eylemleri, ekonomik kriz ve durgunluklar\u0131n, tekellerin en y\u00fcksek k\u00e2r\u0131 elde etmek i\u00e7in \u00fcretimin belli b\u00f6l\u00fcmlerini i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve topra\u011f\u0131n ucuz, k\u00e2r oranlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu b\u00f6lgelere do\u011fru kayd\u0131rmalar\u0131n\u0131n vb. sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinden gericili\u011fi ve fa\u015fizmi \u00f6rg\u00fctlemek, kitleler aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in demagojik bir kampanya y\u00fcr\u00fct\u00fcyorlar.<\/strong> G\u00f6rmemiz gerekiyor ki sosyalizmin yenilgisinin etkilerinin devam etti\u011fi, uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketinin ve partilerinin hala zay\u0131f oldu\u011fu bug\u00fcnk\u00fc ko\u015fullarda, artan toplumsal e\u015fitsizlik ve \u00e7eli\u015fkilerin \u0131rk\u00e7\u0131 ve milliyet\u00e7i bir temelde s\u00f6z\u00fcmona \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olarak kendini lanse eden bu gerici e\u011filim yol almakta, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile emek\u00e7i kitlelerinin giderek artan bir kesimini etkisi alt\u0131na almaktad\u0131r.<\/p>\n

Reformist, uzla\u015fmac\u0131 ak\u0131mlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, burjuvazinin, \u00f6zellikle onun egemen ve y\u00f6netici kesimi olan tekelci burjuvazi ve gericili\u011fin bu vb. giri\u015fimleri, ancak kitlelerin kendi \u00f6z deneyimleriyle \u00f6\u011frenmelerine yard\u0131mc\u0131 olacak bilimsel bir program ve do\u011fru bir stratejik ve taktik kavray\u0131\u015f temelinde kesintisiz bir bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclecek devrimci bir \u00e7al\u0131\u015fmayla etkisiz k\u0131l\u0131nabilir. Kitlelerin acil talepleri i\u00e7in m\u00fccadele ve bu talepleri temel alan platformlar\u0131n ve en geni\u015f birliklerin olu\u015fturulmas\u0131 bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n vazge\u00e7ilmez unsurlar\u0131ndan biridir. Biriken ho\u015fnutsuzluk ve \u00f6fke ancak b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesiyle insanl\u0131\u011f\u0131 ve t\u00fcm do\u011fay\u0131 b\u00fcy\u00fck ac\u0131lara ve y\u0131k\u0131mlara do\u011fru s\u00fcr\u00fckleyen emperyalizmin ve t\u00fcm dayanaklar\u0131n\u0131n egemenli\u011finin y\u0131k\u0131lmas\u0131na, s\u0131n\u0131fs\u0131z, s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcz, bask\u0131s\u0131z bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kurulmas\u0131na do\u011fru ilerletilebilir. Bu g\u00f6revi ancak bilimsel sosyalizimin teorisiyle donanm\u0131\u015f ve buna uygun bir pratik ve m\u00fccadele i\u00e7inde olan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n devrimci partileri yerine getirebilir.<\/p>\n

Kas\u0131m 2017<\/p>\n

[1]<\/sup><\/a> 2016 son \u00e7eyre\u011finde %1,2, 2017\u2019nin birinci ve ikinci \u00e7eyreklerinde s\u0131ras\u0131yla %0,6 ve %1,2.<\/p>\n

[2]<\/sup><\/a> D\u00fcnya ticaret hacmi 2016 son \u00e7eyre\u011finde %1,8 ve 2017 y\u0131l\u0131n\u0131n 1. ve 2. \u00e7eyreklerinde ise d\u00fc\u015ferek s\u0131ras\u0131yla %1,4 ve %0,4 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcd\u00fc.<\/p>\n

[3]<\/sup><\/a> Kriz \u00f6ncesi aylarda %15-20 aral\u0131\u011f\u0131nda seyreden, ancak krizle birlikte d\u00fc\u015fen ve 2008 sonunda %5,4\u2019e kadar gerileyen \u00c7in sanayi \u00fcretimi art\u0131\u015f oran\u0131, d\u00fcnya ekonomisinin toparlanmas\u0131na da ba\u011fl\u0131 olarak tekrar y\u00fckseldi. Sanayi \u00fcretimi art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 2009 sonunda %20\u2019ye yakla\u015fmas\u0131na kar\u015f\u0131n \u00c7in de bunu s\u00fcrd\u00fcremedi.<\/p>\n

[4]<\/sup><\/a> 2015\u2019de %0.6 ile % 5.5 aral\u0131\u011f\u0131nda kesintisiz bir bi\u00e7imde daralan ve 2014 y\u0131l\u0131na g\u00f6re % 3,4 oran\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fclen Rusya sanayi \u00fcretimi; 2016\u2019da dalgal\u0131 bir seyirde ve \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck bir d\u00fczeyde b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Bu b\u00fcy\u00fcme 2017 y\u0131l\u0131nda da beklentilerin \u00fcst\u00fcnde bir oranla s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

[5]<\/sup><\/a> Bu oran ABD i\u00e7in % 248 ve Euro B\u00f6lgesi i\u00e7in de % 270.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1 – Kapitalist D\u00fcnya Ekonomisi ve Geli\u015fme E\u011filimi CIPOML\u2019nin uluslararas\u0131 duruma ili\u015fkin son materyallerinde d\u00fcnya kapitalist ekonomisinin b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe, s\u00fcre\u00e7 olarak dalgal\u0131, sekt\u00f6rler ve \u00fclkeler aras\u0131ndaki ili\u015fki bak\u0131m\u0131ndan  dengesiz geli\u015fme s\u00fcrecine, istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 derinle\u015ftiren etkenlere dikkat \u00e7ekiliyordu. \u00dcretimin kapitalist d\u00fcnya pazar\u0131ndan daha h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcmesi, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde yeni bir krize yol a\u00e7acak d\u00fczeye \u00e7\u0131kmamas\u0131na kar\u015f\u0131n, toplam […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":327,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33,36],"tags":[],"class_list":{"0":"post-326","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-2017-tunus","8":"category-temel-metinler"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/326","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=326"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/326\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":406,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/326\/revisions\/406"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}