<\/p>\n\n\n\n
Her zamanki t\u00fcrden, burjuvazinin bilindik ola\u011fan y\u00f6ntemlerle y\u00f6netebildi\u011fi s\u0131radan bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7medi\u011fimiz ortada. Ortalama g\u00fcnler ya\u015fam\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n
S\u0131ra-d\u0131\u015f\u0131l\u0131k iki y\u00f6n\u00fcyle belirgin. Birincisi, egemen burjuvazi, y\u00f6netebilmek i\u00e7in eskisinden giderek farkl\u0131la\u015fan y\u00f6ntemlere ba\u015fvuruyor. Buna, \u00f6ncelikle demokratik hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin t\u0131rpanlanmas\u0131yla burjuva demokrasisinin g\u00fcd\u00fckle\u015fmesinde yeni mesafeler al\u0131nmas\u0131nda, parlamenter y\u00f6netim tekniklerinin \u201cgerekti\u011finde<\/em>\u201d (ki olduk\u00e7a s\u0131k gerekli olmaya ba\u015flad\u0131) kolayl\u0131kla bizzat burjuvazi ve partilerince darbelenerek a\u015f\u0131lma giri\u015fimlerinde tan\u0131k olunuyor. Ancak bundan ibaret de\u011fil; bu, ayn\u0131 zamanda burjuvazinin \u2013y\u0131llard\u0131r biri di\u011ferinin yerini alarak h\u00fck\u00fcmet etmi\u015f\u2013 sa\u011fl\u0131 sollu geleneksel parlamenter partilerin h\u0131zl\u0131 g\u00fc\u00e7 kay\u0131plar\u0131yla tabanlar\u0131n\u0131 bir dizi yeni partiye kapt\u0131rma e\u011filiminde g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ve ikincisi, eskisi gibi y\u00f6netilmeleri giderek g\u00fc\u00e7le\u015fen s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin ho\u015fnutsuzluk ve tepkilerinin artmas\u0131, ama tarihsel bir yenilgiye u\u011fram\u0131\u015f i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 saflar\u0131nda da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131k ve \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fckle birlikte kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, moral bozuklu\u011fu ve kendine ve gelece\u011fe g\u00fcvensizlik s\u00fcrerken, s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n devrimci partileri, g\u00fcncel olarak, hen\u00fcz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleleri \u2013\u015f\u00fcphesiz somut acil taleplerinden hareketle\u2013 devrim ve sosyalizm platformunda toparlamaya y\u00f6nelik g\u00fc\u00e7l\u00fc ve sa\u011flam k\u00f6kl\u00fc ad\u0131mlar atabilmi\u015f de\u011fil. Bu, hem s\u0131n\u0131f partilerinin prati\u011finde, ama en \u00e7ok da bu partiler g\u00fc\u00e7 toplayamazken, sa\u011fl\u0131 sollu pop\u00fclist, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ya da fa\u015fist hareketlerin kitleleri etkileyerek etraflar\u0131nda toplamalar\u0131 ve hatta k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmeyecek say\u0131da \u00fclkede h\u00fck\u00fcmetler kurmay\u0131 ba\u015farmalar\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n Kitlelerin maddi ekonomik ve sosyal sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek \u00fczere hemen hi\u00e7 giri\u015fimde bile bulunmazken, ilerici \u201csol<\/em>\u201d h\u00fck\u00fcmetleriyle sol pop\u00fclist sosyal-reformist hareketlerin \u2013s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131n\u2013 yapmaya y\u00f6neldikleri hemen tek i\u015f olan \u201cdemokrasiyi geni\u015fletme<\/em>\u201d tutumlar\u0131na ra\u011fmen burjuva demokrasisi giderek g\u00fcd\u00fckle\u015fiyor. \u0130kiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc her defas\u0131nda yeniden g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilerek, sadece g\u00f6rece geri ya da politik d\u00fczeni anti-demokratik temelde \u015fekillenmi\u015f \u00fclkelerde de\u011fil, ama \u201cdemokrasinin be\u015fi\u011fi<\/em>\u201d denenlerde bile \u015furas\u0131ndan buras\u0131ndan budanarak, i\u015flev kayb\u0131na u\u011fruyor. Bu, yaln\u0131zca darbeler ve benzeri y\u00f6ntemlerle de\u011fil, ama \u201chalk iradesi<\/em>\u201d s\u00f6ylemini ge\u00e7ersizle\u015ftirmek \u00fczere \u201cteknokrat h\u00fck\u00fcmetler<\/em>\u201din g\u00fcndeme gelmesi, Trump\u2019\u0131n oldu-bittileri, en son Birle\u015fik Krall\u0131k Parlamentosunun Johnson H\u00fck\u00fcmeti-Krali\u00e7e i\u015fbirli\u011fiyle by-pass edilmesi giri\u015fimi vb. ile ger\u00e7ekle\u015fiyor.<\/p>\n\n\n\n \u00d6te yandan \u00f6ncesi bir yana, son yirmi y\u0131lda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki gerici pozisyonlar\u0131ndan ku\u015fku duyulamayacak sosyal-reformist ve a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 ya da fa\u015fist hareket ve partilerin h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde geli\u015fmesine ve bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde h\u00fck\u00fcmet kurmas\u0131na tan\u0131k olduk.<\/p>\n\n\n\n \u201cSol<\/em>\u201d iddial\u0131 sosyal-reformculara \u00f6rnek olarak, birbirlerinden farkl\u0131l\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131n ortak karakteristikleri olan d\u00fczen-i\u00e7ilikleri ve iyile\u015ftirmelerle kapitalizmi g\u00fczelle\u015ftirmeye dayal\u0131 reformculuklar\u0131yla \u201cilerici-geli\u015fmeci<\/em>\u201d h\u00fck\u00fcmetler kuran Brezilya\u2019da Lula ve PT\u2019siyle Yunanistan\u2019da Cypras ve Syriza\u2019s\u0131, Chavez ve Maduro\u2019nun SVUP\u2019u verilebilir. Bunlara, Bolivya\u2019da E. Morales, Nikaragua\u2019da D. Ortega, Ecvador\u2019da Rafael Correa, Honduras\u2019ta M. Zelaya ve kurduklar\u0131 h\u00fck\u00fcmetler eklenebilir.<\/p>\n\n\n\n Kurulan \u201csol<\/em>\u201d tandasl\u0131 reformcu h\u00fck\u00fcmetleriyle, bu \u00fclkelerden hatta baz\u0131lar\u0131 kendi k\u0131talar\u0131 ve giderek t\u00fcm d\u00fcnya \u201csolu<\/u><\/em>\u201dna \u00f6rnek g\u00f6sterilmi\u015flerdir. Ancak hem ba\u015fta yeniden sa\u011f\u0131n h\u00fck\u00fcmet oldu\u011fu Brezilya ve Yunanistan olmak \u00fczere \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, neredeyse t\u00fcm\u00fc y\u0131pranarak eski g\u00fc\u00e7 ve \u00e7ekiciliklerini yitirdiler. Hem de sosyal reformizmin d\u00fcnyadaki \u00f6rnekleri bunlardan ibaret de\u011fil. Genel bir tablo i\u00e7in d\u00fcnyaya egemen olan emperyalist \u00fclkelerle birlikte ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fcnen, pop\u00fclist olup olmad\u0131klar\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131madan, \u201csol<\/em>\u201d iddial\u0131 sosyal-reformcu hareket\/partilerin \u00f6rne\u011fin Avrupa\u2019n\u0131n da bir ger\u00e7e\u011fi oldu\u011fudur.<\/p>\n\n\n\n Ge\u00e7mi\u015fte h\u00fck\u00fcmetler de kuran, Alman SPD ve Frans\u0131z SP gibi eski t\u00fcrden sosyal demokrat partiler, politik iflaslar\u0131n\u0131 ilan edip \u201csolculuklar\u0131<\/em>\u201d hemen t\u00fcm\u00fcyle t\u00f6rp\u00fclenerek izlemeye y\u00f6neldikleri neoliberal ve monetarist politikalarla burjuvazinin \u201cmerkez sol<\/em>\u201d partilerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcler. Sonunda SP, %7,5\u2019luk bir se\u00e7men deste\u011fine gerilerken, benzer gerileme, az-\u00e7ok zamana yay\u0131lsa bile, SPD i\u00e7in de s\u00f6z konusu. Klasik sosyal demokrasinin iflas\u0131 ve g\u00fc\u00e7 kayb\u0131n\u0131n sosyal demokrat partilere d\u00f6n\u00fc\u015fen eski revizyonist partiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ge\u00e7erli oldu\u011fu eklenmelidir.<\/p>\n\n\n\n Kitlelerin taleplerini savunuyor g\u00f6r\u00fcnen, ancak, laf\u0131n\u0131 etmenin ve istismar\u0131n \u00f6tesinde, her zor durumda emek\u00e7ileri ortada b\u0131rakmakla kalmay\u0131p dolays\u0131z bi\u00e7imde neoliberal politikalar\u0131 savunarak bizzat uygulanmalar\u0131n\u0131 \u00fcstlenen ya da uygulanmalar\u0131na g\u00fc\u00e7 ve destek veren sosyal demokrasinin tepki toplamas\u0131 ve g\u00fc\u00e7 kaybetmesi herhalde tamamen normaldir.<\/p>\n\n\n\n Avrupa \u00fclkeleri \u201cbereketli topraklar<\/em>\u201d. Fransa ve Almanya \u00f6rnekleri \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcn\u00fcrse, sosyal demokrat nitelikli SP (ve s\u00fcrekli m\u00fcttefiki durumundaki F\u201cK\u201dP) ile SPD\u2019nin g\u00fc\u00e7 kaybetmeleriyle olu\u015fan bo\u015fluklar, Fransa\u2019dasol pop\u00fclist Melenchon\u2019un \u201cLa France insoumise<\/em>\u201dsi (Boyun E\u011fmeyen Fransa), Almanya\u2019daysa Ye\u015filler ve Sol Parti taraf\u0131ndan doldurulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u015eu anda \u201csol<\/em>\u201d ad\u0131na Fransa\u2019da Melenchon\u2019un partisi ile Almanya\u2019da Ye\u015filler\u2019in y\u00fckseli\u015fte olduklar\u0131 s\u00f6ylenebilir, ancak hem bu y\u00fckseli\u015f, SP ve SPD\u2019nin ciddi \u00f6l\u00e7\u00fclerle gerilemelerinin yar\u0131s\u0131n\u0131 bile kar\u015f\u0131lamamaktad\u0131r, hem de bu iki parti as\u0131l y\u00fckselenler de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n Fransa\u2019da<\/strong> 2012 Se\u00e7imlerinde 2. Turda %51.6\u2019le cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilen SP aday\u0131, 2017\u2019de sadece %6.4 oy alabildi. Bu, Hollande ve partisinin izledi\u011fi s\u00f6m\u00fcr\u00fclen y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n nefretini kazanan emek d\u00fc\u015fman\u0131 neoliberal politikalar\u0131n sonucuydu. Y\u00fckseli\u015fteki yeni sosyal reformist aday Melenchon %19.6 oy toplayabildi. \u0130lk Tur\u2019unu Macron\u2019la fa\u015fist e\u011filimli Ulusal Cephe aday\u0131 M. Le Pen\u2019in birinci ve ikinci tamamlad\u0131klar\u0131 2017 Se\u00e7imlerinin bir di\u011fer karakteristi\u011fi Fransa tarihinde ilk kez merkez sa\u011f ve merkez solun cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7iminin ikinci turunda yer alamay\u0131\u015f\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n 1969\u2019da ald\u0131\u011f\u0131 %21.3\u2019ten 2002\u2019de %3\u2019l\u00fck oy oran\u0131na gerileyerek siyaset sahnesinden neredeyse silinme e\u011filimine giren F\u201cK\u201dP\u2019nin ard\u0131ndan, cumhurba\u015fkanlar\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015f SP ile \u201cmerkez sol<\/em>\u201d ve Fransa\u2019ya uzun y\u0131llar h\u00fckmetmi\u015f merkez sa\u011f, 2017\u2019den beri art\u0131k eski etkinliklerinden uzaklar.<\/p>\n\n\n\n SPD hala taban\u0131n\u0131 yar\u0131 yar\u0131ya da olsa koruyor ve sendikalara \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde hakim olmakla birlikte, Almanya<\/strong>, Fransa\u2019dan fazla farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n \u00dclke II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ard\u0131ndan 2017\u2019ye kadar, muhafazakar H\u0131ristiyan Demokrat Parti CDU ve SPD aras\u0131nda zaman zaman el de\u011fi\u015ftirerek bu iki b\u00fcy\u00fck parti taraf\u0131ndan y\u00f6netildi. Son y\u0131llarda, bu partilerin g\u00fc\u00e7 kay\u0131plar\u0131 nedeniyle yeniden ancak CDU-SPD \u201cb\u00fcy\u00fck koalisyonu<\/em>\u201d taraf\u0131ndan y\u00f6netilebiliyor.<\/p>\n\n\n\n SPD, 1969-79 aras\u0131nda %40\u2019\u0131n \u00fczerinde (\u201972 Se\u00e7imlerinde %45.8) oyla h\u00fck\u00fcmet oldu. Son h\u00fck\u00fcmet d\u00f6neminde (1998-2005) G. Schr\u00f6der\u2019le izledi\u011fi s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin nefretini kazanan emek d\u00fc\u015fman\u0131 tekelci neoliberal politikalar nedeniyle 11 puan birden kaybederek, 2009\u2019da %23\u2019l\u00fck bir oy d\u00fczeyine geriledi.<\/p>\n\n\n\n Alman tekellerinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hala devam eden son \u201cb\u00fcy\u00fck koalisyon<\/em>\u201d Eyl\u00fcl 2017 Se\u00e7imlerinde hem CDU\/CSU (%9\u2019luk d\u00fc\u015f\u00fc\u015f) hem de SPD\u2019ye (%5.7\u2019lik d\u00fc\u015f\u00fc\u015f) \u00f6nceki se\u00e7ime g\u00f6re oy kaybettirdi.<\/p>\n\n\n\n \u0130ki \u201cyeni<\/em>\u201d sosyal reformist parti, Sol Parti ile Ye\u015filler de g\u00fc\u00e7 kaybettiler. Dolay\u0131s\u0131yla Almanya\u2019n\u0131n ger\u00e7ek y\u00fckseleni bu iki sol parti de\u011fil, ama %4.7 oyla baraj alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 2013\u2019\u00fcn ard\u0131ndan ikinci kez %12.6 oy toplayan AfD (Almanya i\u00e7in Alternatif) oldu. Son se\u00e7imlerinin karakteristi\u011fi, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 yabanc\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle bu partinin, Almanya\u2019n\u0131n bat\u0131s\u0131nda %11, do\u011fudaki eski \u201cDemokratik Almanya Cumhuriyeti<\/em>\u201d topraklar\u0131nda %21.5\u2019luk bir oy oran\u0131na ula\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Yaz sonunda Brandenburg ve Saksonya\u2019da, yap\u0131lan se\u00e7imlerde CDU ve koalisyon orta\u011f\u0131 SPD a\u011f\u0131r yenilgiler ald\u0131lar. Se\u00e7imlerin kazan\u0131n\u0131 yine \u0131rk\u00e7\u0131 AfD oldu ve ciddi oy art\u0131\u015flar\u0131yla iki eyalette de ikinci parti konumuna geldi.<\/p>\n\n\n\n Fransa ve Almanya\u2019daki geli\u015fmelerin ortaya koydu\u011fu tablo, sa\u011fl\u0131 sollu merkez partilerinin ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7 kaybetmesi ve \u201cmerkez<\/em>\u201din de \u00e7\u00f6kmese bile, iki partili parlamenter sistemle birlikte \u00e7\u00f6kme belirtileri g\u00f6stererek g\u00f6zden d\u00fc\u015fmekte oldu\u011fudur. \u00d6te yandan, Fransa\u2019da \u201cSar\u0131 Yelekliler<\/em>\u201d hareketi bir istisna olmak \u00fczere, se\u00e7imlere d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyli kat\u0131l\u0131m\u0131n da ortaya koydu\u011fu gibi parlamento ve parlamenter m\u00fccadeleler g\u00f6zden d\u00fc\u015fmektedir, ama parlamento-d\u0131\u015f\u0131 m\u00fccadelelere e\u011filim de hala zay\u0131ft\u0131r. \u00d6te yandan bu e\u011filim, \u00f6zellikle bu y\u0131l\u0131n sonuna do\u011fru patlak veren halk hareketlerinin g\u00f6sterdi\u011fi gibi, ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkelerde h\u0131zla de\u011fi\u015fmekte ve sokaklar hareketlenmektedir.<\/p>\n\n\n\n Tablo, yine, belirli yeni sosyal reformist partilerin, g\u00fc\u00e7 yitiren eski sosyal demokrasinin bo\u015flu\u011funu doldurmak \u00fczere inisiyatif ald\u0131klar\u0131n\u0131, ama onu ciddi bir ele\u015ftiriye tabi tutmay\u0131p s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin yak\u0131c\u0131 hal alan acil taleplerini net olarak savunmaya yana\u015fmad\u0131klar\u0131ndan, belirli y\u00fczdelerle oy alabilseler bile, istikrarl\u0131 bir y\u00fckselme trendi i\u00e7ine giremeyip desteklerinin dalgaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve son s\u00fcre\u00e7te oy kay\u0131plar\u0131 da ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Ancak hem Fransa ve hem de Almanya\u2019da fa\u015fizan e\u011filimli \u0131rk\u00e7\u0131 milliyet\u00e7i a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 hareketin net bir geli\u015fme trendi i\u00e7inde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Fransa\u2019da bu geli\u015fme g\u00f6rece yava\u015f ger\u00e7ekle\u015firken Almanya\u2019da olduk\u00e7a h\u0131zl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00d6te yandan, prototip olarak ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z Fransa ile Almanya tekil \u00f6rnekler de\u011filler. Benzer geli\u015fmeler, \u00f6rne\u011fin \u0130talya\u2019da da ya\u015fan\u0131yor. Eski sosyal demokrat partiler silinmi\u015f durumdalar; 2007\u2019de yeni kurulan merkez sol Demokratik Parti de 2018\u2019de deste\u011finin yar\u0131s\u0131n\u0131 kaybederken, fa\u015fist e\u011filimli a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 Lig (2018\u2019de %18) ile \u0130talya\u2019n\u0131n Karde\u015fleri ittifak\u0131 y\u00fckseli\u015ftedir. H\u00fck\u00fcmet, yeni kurulan yine a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 5 Y\u0131ld\u0131z Hareketi (%31) ile Lig ortakl\u0131\u011f\u0131nda kuruldu. Lig, Avrupa Parlamentosu se\u00e7imlerinde ciddi bir atak yapt\u0131 ve 2014\u2019teki %6\u2019dan 2019 %40.8\u2019e y\u00fckseldi.<\/p>\n\n\n\n Avusturya\u2019da yine benzer bir geli\u015fme ya\u015fand\u0131. 2017\u2019deki son se\u00e7imlerde sosyal demokrat parti %26 ile 3. s\u0131raya gerilerken, ilk iki s\u0131ray\u0131 S. Kurz\u2019la iyice sa\u011fa kaymakta olan merkez sa\u011f Avusturya Halk Partisi ile fa\u015fist J. Haider\u2019in eski lideri oldu\u011fu a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 Avusturya \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Partisi ald\u0131lar, yenilenense\u00e7imleri yine Kurz kazand\u0131.<\/p>\n\n\n\n Tersine \u00f6rnekler olarak verilen \u0130spanya\u2019da sa\u011fc\u0131 h\u00fck\u00fcmetin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan bir az\u0131nl\u0131k h\u00fck\u00fcmeti kuran \u0130spanya Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Partisi, 2019 se\u00e7imlerinde h\u00fck\u00fcmet olmas\u0131na yetecek bir ilerleme sa\u011flayamazken, \u0130ngiltere\u2019de 2017 se\u00e7imlerinde 10 puan birden art\u0131rarak %40\u2019l\u0131k oy oran\u0131na y\u00fckselen \u0130\u015f\u00e7i Partisi, 2018 yerel se\u00e7imlerinde ata\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremedi ve izledi\u011fi suya sabuna dokunmaz politikalarla anketlerde gerilemeye ba\u015flam\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu \u00fclkede Muhafazakar Parti iyice gericile\u015firken yeni kurulan Brexit Partisi AP se\u00e7imlerinde birinci parti oldu.<\/p>\n\n\n\n Yine de, istisna olsalar bile, Danimarka gibi tersine \u00f6rnekler yok de\u011fildir. Bu \u00fclkede \u00f6rne\u011fin sosyal demokrat parti son se\u00e7imleri kazanarak h\u00fck\u00fcmet oldu; ancak bu, sa\u011f partilerin savunduklar\u0131 hemen her \u015feyi ellerinden alarak, platformunu ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde gericile\u015ftirmesi sayesinde m\u00fcmk\u00fcn olabildi.<\/p>\n\n\n\n Yunanistan\u2019da Syriza\u2019n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu kaybetmesiyle h\u00fck\u00fcmeti yeniden merkez sa\u011fc\u0131 Yeni Demokrasi Partisi kurarken, eskiden revizyonizmin egemenli\u011fi alt\u0131nda olan hemen b\u00fct\u00fcn \u00fclkelere ise genellikle a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f\u0131n h\u00fckmetti\u011fini ya da ikinci b\u00fcy\u00fck parti durumunda oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Fa\u015fist e\u011filimleriyle a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f\u0131n h\u00fck\u00fcmet oldu\u011fu bu \u00fclkelere, Ukrayna, Polonya, Macaristan, Slovenya, \u00c7ek Cumhuriyeti … \u00f6rnek olarak verilebilir.<\/p>\n\n\n\n *<\/p>\n\n\n\n Sosyal-reformizmin bir bi\u00e7imini ve sa\u011f kanad\u0131n\u0131 temsil etti\u011fi s\u00f6ylenebilecek klasik sosyal demokrat partilerin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleler \u00fczerindeki etkisini yitirmekte ve i\u015flevsizle\u015fmekte olu\u015funun nedenleri a\u00e7\u0131kt\u0131r. Nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olurlarsa olsunlar, bu partiler, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleleri i\u015fbirli\u011fine sevk edip yedekleme y\u00f6nelimiyle onlar\u0131n de\u011fil ama burjuvazinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunup ona uygun politikalar izlediler. \u00d6yle ki, kapitalist sistemin varl\u0131k-yokluk sorunuyla y\u00fczle\u015fti\u011fi devrimci y\u00fckseli\u015f ve ayaklanma d\u00f6nemlerinde bast\u0131r\u0131c\u0131-ezici tutumlar da ald\u0131lar. Ancak as\u0131l olarak i\u015flevlerini yerine getirebilmeleri, kitlelerin, hi\u00e7bir zaman ger\u00e7ekle\u015ftirmeyecekleri taleplerini dillendirip beklentileriyle s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve bask\u0131dan kurtulu\u015f umutlar\u0131n\u0131 istismar ederek, onlara, iyi ambalajlanm\u0131\u015f \u00e7ekici re\u00e7eteler sunabilmelerine ba\u011fl\u0131yd\u0131. Bu re\u00e7eteler s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleleri tekellere yedekleyecek kadar \u00e7ekici ve etkili, ama ayn\u0131 zamanda d\u00fczenin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fma giri\u015fimlerini te\u015fvik etmeyip bu t\u00fcr y\u00f6nelimlerinin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesecek i\u00e7erikte olmal\u0131yd\u0131. Bulduklar\u0131 \u201c\u00e7\u00f6z\u00fcm<\/em>\u201d, kitlelerin kurtulu\u015f umutlar\u0131yla gelece\u011fe dair beklentilerinin kapitalist sistem i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi hayallerini yaymak ve onlar\u0131 burjuvazi ve kapitalizmle uzla\u015fmaya y\u00f6neltmek oldu. HARTZ yasalar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 t\u00fcr\u00fcnden \u201cpis i\u015fleri<\/em>\u201d ger\u00e7ekle\u015ftirmeye kadar vard\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00e7\u00f6z\u00fcm<\/em>\u201d ve uygulamalar\u0131, genel olarak sermaye ve kapitalizme hizmet etmekle kalmad\u0131; sosyal demokrasi somutunda sosyal reformizm, otomatik sonucu olmamakla birlikte, yapt\u0131klar\u0131 ve yapmad\u0131klar\u0131yla kendisinden daha gerici burjuva ak\u0131mlar\u0131n, \u00f6rne\u011fin fa\u015fizmin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7arak geli\u015fmesine de hizmet etti.<\/p>\n\n\n\n *<\/p>\n\n\n\n 1.<\/strong> Neredeyse t\u00fcm istisnai \u00f6rnekleri de ge\u00e7ersizle\u015ferek ya da ge\u00e7ersizle\u015fmeye y\u00f6nelerek d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde sosyal reformizmin klasik bi\u00e7imi olan sosyal demokrasi elinde tutmu\u015f oldu\u011fu mevzileri kaybederek gerileyip g\u00fcc\u00fcn\u00fc yitirmesi s\u00fcreci, baz\u0131 \u00fclkelerde g\u00fc\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kmas\u0131na vararak, ilerlemi\u015ftir. G\u00fc\u00e7 ve mevzi kayb\u0131 PT ve Syriza \u00f6rneklerinde oldu\u011fu gibi yeni sosyal reformist partilere de sirayet etmi\u015ftir. Ve genel olarak bu partiler istikrarl\u0131 bir geli\u015fme g\u00f6sterememektedirler. Ancak son on y\u0131lda belirli geli\u015fmeler g\u00f6stererek kitleleri etkiledikleri de bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n\n\n\n 2.<\/strong> Gerileme ve g\u00fc\u00e7 kayb\u0131, sosyal demokrasiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir e\u011filim de\u011fildir ve ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle yetersizli\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olduk\u00e7a, burjuvazinin ola\u011fan sa\u011fc\u0131 muhafazakar partilerini de kapsayarak, hen\u00fcz parlamento-d\u0131\u015f\u0131 m\u00fccadele e\u011filimi geli\u015fmemekle birlikte, genel olarak burjuva parlamenter sistem zay\u0131flamaktad\u0131r ve parlamentarizmden ka\u00e7\u0131\u015f e\u011filimleri ba\u015f g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n 3.<\/strong> Ola\u011fan burjuva partilerle parlamentarizmin su\u00e7lanmas\u0131 geli\u015fmekte, ama devrimci s\u0131n\u0131f partileri de\u011fil, yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131nda s\u00f6zde d\u00fczen ve kapitalizm ele\u015ftirisi yapan sa\u011f pop\u00fclist, \u0131rk\u00e7\u0131 ve fa\u015fist burjuva parti ve ak\u0131mlar\u0131 g\u00fc\u00e7 toplamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n *<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sa\u011fl\u0131 sollu \u2013klasik sosyal demokrat bi\u00e7imli sosyal reformist, liberal, muhafazakar vb.\u2013 ola\u011fan burjuva parti ve ak\u0131mlar\u0131n g\u00fc\u00e7 kaybetme nedenleri ortadad\u0131r (yeni sosyal reformist partilerden g\u00fc\u00e7 kaybedenler de ayn\u0131 nedenlerle g\u00fc\u00e7 kaybetmektedirler):<\/p>\n\n\n\n Kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve emperyalist talan pervas\u0131z bir azg\u0131nl\u0131kla artarak s\u00fcrmektedir. \u00d6yle ki, s\u0131n\u0131f i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 t\u00fcm uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 \u00e7abalar\u0131 ge\u00e7ersizle\u015ftirip i\u015flevsiz k\u0131lan bir kapitalist sald\u0131rganl\u0131k, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleleri, giderek daha ileriden s\u0131kbo\u011faz etmekte ve tahamm\u00fcl edilemez noktalara s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Burjuvazinin sa\u011fc\u0131 gerici partilerinin yan\u0131 s\u0131ra uzun y\u0131llar sahte umutlar da\u011f\u0131tarak emek kitlelerini hayali beklentilere sokan sosyal demokrasinin kurdu\u011fu h\u00fck\u00fcmetler alt\u0131nda bu sahtekarl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kopu\u015f e\u011filimleri tamamen anla\u015f\u0131l\u0131r \u015feydir. Ayn\u0131 \u015feyi, g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fen muhafazakarlarla sosyal demokratlar\u0131n merkezin az-\u00e7ok sa\u011f\u0131nda solunda durarak s\u0131rayla h\u00fck\u00fcmetler kurageldikleri parlamenter sistemden kopma e\u011filiminin g\u00fc\u00e7lenip yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n Genellikle birbirlerini zay\u0131flatma \u00e7abas\u0131ndaki rakipleri taraf\u0131ndan de\u015fifre edilen sa\u011fl\u0131-sollu burjuva partilerle h\u00fck\u00fcmet etmekte de olan y\u00f6neticilerinin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan yolsuzluklarla \u00e7e\u015fitli skandallar\u0131n patlak vermesi, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin ola\u011fan partileriyle mevcut d\u00fczene duyduklar\u0131 nefreti art\u0131rarak kopu\u015f e\u011filimlerini h\u0131zland\u0131r\u0131p \u00e7o\u011faltmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun d\u00fc\u015fmedi\u011fini g\u00f6rd\u00fckleri ko\u015fullar olu\u015fup geli\u015ftik\u00e7e, sa\u011fc\u0131 ve solcu partileriyle burjuva parlamentarizminin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleleri kopu\u015fa y\u00f6neltmektedir. Baz\u0131 yeni sosyal reformistlerle \u0131rk\u00e7\u0131 ve fa\u015fist parti ve ak\u0131mlar\u0131n burjuva partilerle parlamentarizme y\u00f6nelttikleri su\u00e7lamalar da bu kopu\u015fu te\u015fvik etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Yeni t\u00fcr sosyal reformist hareket ve partiler s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin taleplerini sahiplenir ya da \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131, pop\u00fclist, \u0131rk\u00e7\u0131 ve fa\u015fist partilerin g\u00fc\u00e7 kazanma nedenleri de bilinmez de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n Baz\u0131lar\u0131 sol pop\u00fclist hareketler olarak da g\u00f6r\u00fcnen yeni sosyal reformist hareket ve partiler, burjuvazi ile uzla\u015fma ve i\u015fbirli\u011fini savunma ve ufuklar\u0131 kapitalizmle s\u0131n\u0131rlanma ortak paydalar\u0131na ra\u011fmen, sosyal demokrasi t\u00fcr\u00fcnden klasik sosyal reformizmden farkl\u0131 olarak, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 b\u00f6lerek onun i\u00e7inden de\u011fil, ama genellikle k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin bir ak\u0131m\u0131 olarak, s\u0131n\u0131f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda geli\u015fmi\u015ftir; ve g\u00f6rmezden gelmemekle birlikte, do\u011frudan s\u0131n\u0131f\u0131nkilerden \u00e7ok, s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin \u00e7evreyle, silahlanmayla, bar\u0131\u015fla, g\u00f6\u00e7men sorunuyla vb. ilgili genel taleplerini, insan ve demokrasi vurgusuyla dillendirip g\u00fcndem edinmekte ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin dolayl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerine e\u011filim g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n Yolsuzluk ve skandallar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra taleplerinin eski ve yeni bi\u00e7imleriyle sosyal reformistler taraf\u0131ndan istismar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olduk\u00e7a, kitleleri b\u00f6lmek i\u00e7in sahte d\u00fc\u015fmanlar yaratmak \u00fczere, yanlar\u0131na \u00f6rne\u011fin g\u00f6\u00e7menlerle ilgili ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da ekleyerek, ayn\u0131 talepleri yeni bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc alt\u0131nda yine y\u00fcksek sesle istismar etmesi, sa\u011f pop\u00fclizm, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve fa\u015fizmin kitleleri etkileyerek g\u00fc\u00e7 toplamas\u0131n\u0131n temel nedenidir. Irk\u00e7\u0131l\u0131k ve fa\u015fizmin, sertle\u015fen ekonomik, sosyal ve politik ko\u015fullarda sa\u011f muhafazakar partilerden kopmaya ba\u015flayan kitlelerin taleplerinin yan\u0131nda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131 giderek b\u00fcy\u00fcyen i\u015fsizlik ve gelece\u011fe g\u00fcvensizlik gibi sorunlar\u0131 da istismar ederek, \u201calternatif<\/em>\u201dlik iddia edip g\u00fc\u00e7 kazanmakta olduklar\u0131 bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n\n\n\n Dimitrov\u2019un fa\u015fizmin demagojik tutumlar\u0131 ve aldat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak s\u00f6yledikleri, \u2013g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda somutlanarak geli\u015ftirilmesi ku\u015fkusuz gereklidir, ancak\u2013 pop\u00fclist vb. di\u011ferleri i\u00e7in de ge\u00e7erlidir: \u201cFa\u015fizm, kitleleri en s\u0131n\u0131rs\u0131z bi\u00e7imde s\u00f6m\u00fcr\u00fcr. Ancak bunlara, en ustaca anti-kapitalist demagojilerle yakla\u015f\u0131r. Bunu ba\u015farmak i\u00e7in de emek\u00e7i halk\u0131n vah\u015fi burjuvaziye, bankalara, tr\u00f6stlere, sermaye patronlar\u0131na kar\u015f\u0131 besledi\u011fi kinden yararlan\u0131r ve ortaya at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, siyasal olgunlu\u011fa eri\u015fmemi\u015f kitleleri kand\u0131ran sloganlar yayar. Bu sloganlar\u0131n \u00f6rnekleri Almanya’da \u2018Genel refah bireyin refah\u0131ndan daha e\u015fsizdir\u2019; \u0130talya’da \u2018Devlet bi\u00e7imimiz kapitalist de\u011fil, anonimdir\u2019; Japonya’da \u2018S\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcz Japonya i\u00e7in\u2019; ABD’de \u2018Zenginli\u011fi Payla\u015fal\u0131m\u2019d\u0131r. Fa\u015fizm insanlar\u0131 en yozla\u015fm\u0131\u015f ve en s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc unsurlar\u0131n merhametine terk etmekle birlikte; onlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u2018d\u00fcr\u00fcst ve yozla\u015fmam\u0131\u015f bir h\u00fck\u00fcmet\u2019 iste\u011fiyle \u00e7\u0131kar. Burjuva Demokratik h\u00fck\u00fcmetlerde kitlelerin derin hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek yozla\u015fmay\u0131 -ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fckle- yerden yere vurur.<\/em>\u201d (Fa\u015fizme Kar\u015f\u0131 Birle\u015fik Cephe, sf. 138)<\/p>\n\n\n\n Bir di\u011fer etken olarak, sa\u011fc\u0131 muhafazakar ya da sosyal demokrat h\u00fck\u00fcmetlerin \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve fa\u015fizmin y\u00fckseli\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131nda sessiz kalman\u0131n da \u00f6tesinde, uzla\u015fmac\u0131 tutumlar\u0131yla ald\u0131klar\u0131 \u2013gerici yasalar \u00e7\u0131karma ve liderleriyle destek\u00e7ilerini y\u00fcksek b\u00fcrokraside g\u00f6revlendirme t\u00fcr\u00fcnden\u2013 \u00f6nlerini a\u00e7an gerici \u00f6nlemlerin, bu a\u015f\u0131r\u0131 gerici ak\u0131mlar\u0131n g\u00fc\u00e7 toplamalar\u0131ndaki rol\u00fc belirtilmelidir.<\/p>\n\n\n\n *<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131yla birlikte kapitalizme ve burjuva parlamentarizmine temelden ve ger\u00e7ekte kar\u015f\u0131 olan ML\u2019lerdir. Ancak kapitalizmin ya\u015famaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 lanetli sonu\u00e7lar\u0131 sa\u011fl\u0131 sollu demagojilerinin aldat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131k\u00e7a s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleler mevcut d\u00fczen partilerinden umut kesmeye ve onlardan kopmaya y\u00f6neldiklerinde, yine taleplerini ba\u015fka y\u00f6nlerden istismar etmekte olan pop\u00fclist, \u0131rk\u00e7\u0131 ya da fa\u015fist partilerden etkileniyorlar.<\/p>\n\n\n\n S\u0131n\u0131f\u0131n devrimci partileri, kapitalizmin \u00e7eli\u015fkilerinin keskinle\u015fti\u011fi ve ho\u015fnutsuzlu\u011fu artan kitlelerin yeni aray\u0131\u015flara y\u00f6neldi\u011fi bu s\u00fcrecin sundu\u011fu olanaklardan neden yeterince yararlanam\u0131yorlar, g\u00f6rece ciddi anlamda geli\u015fmelerini engelleyen\/s\u0131n\u0131rlayan yetersizlikleri nelerdir ve bunlar nas\u0131l a\u015f\u0131labilir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Soru, can al\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kapitalizmin \u00e7eli\u015fkilerinin giderek keskinle\u015fmesi s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleleri her y\u00f6n\u00fcyle (siyasal alanda da) burjuvaziyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmeye y\u00f6nelterek, devrimin ve devrimci ML partilerin g\u00fc\u00e7lenmesinin olanaklar\u0131n\u0131 yarat\u0131r. Ama b\u00f6yle olmuyor.<\/p>\n\n\n\n Kapitalizmin \u00e7eli\u015fmelerinin keskinle\u015fmekte oldu\u011fu yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte, sol ad\u0131na<\/em><\/strong>, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve devrimci partileri de\u011fil, ama Syriza\u2019yla Cypras ve Podemos\u2019la Iglesias ya da Fransa\u2019da \u201cBoyun E\u011fmeyen<\/em>\u201d Melenchon, Almanya\u2019da \u00f6rne\u011fin Lafontaine ve Ye\u015filler ve Latin Amerika\u2019da bol rastlanan \u00f6rnekleri kendilerini nas\u0131l g\u00f6sterip nas\u0131l g\u00f6r\u00fcn\u00fcrlerse g\u00f6r\u00fcns\u00fcnler, burjuvaziyle uzla\u015fma halinde olan ve kendisine kapitalist d\u00fczen i\u00e7inde bir yer aray\u0131p edinmeye \u00e7al\u0131\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazi ve \u00f6rg\u00fctleri etkili ve s\u00fcr\u00fckleyici oldu. Teslim edilmelidir ki, kapitalist d\u00fczeni ve s\u0131n\u0131f i\u015fbirli\u011fini benimsemesine ra\u011fmen, bu tip sosyal reformizm ve niteli\u011fini veren k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva uzla\u015fmac\u0131l\u0131\u011f\u0131, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin kapitalizmin sonu\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 ho\u015fnutsuzlu\u011fu ve buradan patlak veren m\u00fccadelelerde ideolojik hegemonyay\u0131 eline ge\u00e7irmi\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sa\u011f pop\u00fclist, \u0131rk\u00e7\u0131 ve fa\u015fist partilerse h\u00fck\u00fcmetler de kurarlarken, muhalefette olduklar\u0131 \u00fclkelerde ise istikrarl\u0131 bir geli\u015fme i\u00e7inde kitleler \u00fczerindeki etkilerini art\u0131r\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n Soru ve bu sorunun sorulmas\u0131n\u0131 dayatan geli\u015fmelerin devrimci s\u0131n\u0131f partilerinin durumunu ortaya koydu\u011fu ve sorunun do\u011fru ve ger\u00e7ek\u00e7i bi\u00e7imde yan\u0131tlanmas\u0131ndan ba\u015flanarak, kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve zorbal\u0131kla ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck \u00e7arklar\u0131na s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin giderek belirginle\u015fen ya\u015famsal aray\u0131\u015flar\u0131na yan\u0131t verir duruma ilerlemek zorunda olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez.<\/p>\n\n\n\n \u015e\u00fcphesiz ki, s\u0131n\u0131f\u0131n devrimci partileri aras\u0131nda, kitle ili\u015fkileri, olanak ve ara\u00e7lar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fi ve yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131l\u0131klar var ve hepsi ayn\u0131 geli\u015fme d\u00fczeyinde de\u011filler. S\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerle daha ileri ve geli\u015fkin ili\u015fkilere sahip olanlar oldu\u011fu gibi, g\u00f6rece az olanlar da var. Geli\u015fme yolunun tutuldu\u011fu ve bunun ba\u015far\u0131laca\u011f\u0131ndan ku\u015fku duyulmaz; ancak hareketin geneli a\u00e7\u0131s\u0131ndan yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda a\u015f\u0131lmak zorunda olunan sorunlarla y\u00fczle\u015fildi\u011fi bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n\n\n\n Eski d\u00fczen partileri ve parlamenter sistemin giderek i\u015flev kayb\u0131na u\u011framas\u0131yla burjuvazinin eski bi\u00e7imlerle ve geleneksel ak\u0131mlar\u0131yla y\u00f6netmede daha da zorland\u0131\u011f\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin de ataklarda bulundu\u011fu, gericilik ve fa\u015fizmin geli\u015fmekte oldu\u011fu, dolay\u0131s\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n belirli bir farkl\u0131la\u015fma s\u00fcrecine y\u00f6neldi\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, s\u0131n\u0131f\u0131n devrimci partileri kendi pozisyonlar\u0131ndan memnuniyet duyamazlar. Kendilerini yenilemeleri gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r, ancak devrimci partilerin kendilerini yenileme ihtiyac\u0131 ve bunun dinamikleri \u015f\u00fcphesiz ki burjuvazininkinden farkl\u0131d\u0131r, farkl\u0131 olmak zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sorunun, sosyalizmin tarihsel yenilgisi ve a\u015fmak zorunda oldu\u011fumuz sonu\u00e7lar\u0131yla ilgili olan temel bir yan\u0131n\u0131 az-\u00e7ok tart\u0131\u015fm\u0131\u015f durumday\u0131z. Onlar\u0131 yinelemekle yetinemeyiz. Evet, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 yenilmi\u015f, g\u00fc\u00e7leri da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, kendisine g\u00fcveni \u00f6rselenip zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak d\u00fcn ya da yar\u0131n de\u011fil, bug\u00fcn, bu ko\u015fullarda nas\u0131l ilerleyece\u011fiz, sorunumuz budur.<\/p>\n\n\n\n 1.<\/strong> \u0130deolojik safl\u0131k ve netli\u011fe olan ihtiya\u00e7 tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Devrimci s\u0131n\u0131f partilerinin ideolojik olarak esneyerek sorunlar\u0131n \u00fcstesinden gelebilece\u011fi ve durumlar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirip g\u00fc\u00e7lendirebilecekleri ileri s\u00fcr\u00fclemez. Ne s\u0131n\u0131f i\u015fbirli\u011fi aray\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelebilir, ne kendi burjuvazileriyle birle\u015fme e\u011filimine girip ulusalla\u015fma yolundan y\u00fcr\u00fcyerek geli\u015febilirler. Sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc devrimci ama\u00e7lardan uzakla\u015fma ve sa\u011f e\u011filimler geli\u015ftirerek d\u00fczen i\u00e7i aray\u0131\u015flar i\u00e7ine girmede olamaz, ama tersine, kitlelerle birle\u015ferek geli\u015fip g\u00fc\u00e7lenmeleri, ideolojik safl\u0131klar\u0131n\u0131 koruyarak daha da devrimcile\u015fmelerine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Her \u015feyden \u00f6nce kapitalizmin temel ve ba\u015fl\u0131ca \u00e7eli\u015fkilerinin keskinle\u015fmesinin sa\u011fc\u0131 oldu\u011fu kadar solcu (klasik sosyal demokrasi) burjuva ak\u0131m ve aray\u0131\u015flar\u0131 g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015ftirip ge\u00e7ersizle\u015ftirmesinin nedeninin burada olmas\u0131, ideolojik sa\u011flaml\u0131k ve devrimde \u0131srar\u0131n zorunlu oldu\u011funu kan\u0131tlar.<\/p>\n\n\n\n \u0130deolojik esnemeler ve sa\u011fa, d\u00fczen-i\u00e7ine kayma e\u011filimleri, bir d\u00f6nem y\u00fckseli\u015fte olan, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ilerlemeli-gerilemeli bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc veren yeni tip sosyal reformizm \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, ancak ge\u00e7ici olarak geli\u015ftirici olabilir, ama ger\u00e7ekte \u00e7\u00f6kerticidir; pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fclmesi gereken, herhangi t\u00fcrden geli\u015fme ve g\u00fc\u00e7lenme de\u011fil, burjuvaziyle uzla\u015fmaz kar\u015f\u0131tl\u0131k i\u00e7inde olan ama i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kurtulu\u015f davas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirecek t\u00fcrden geli\u015fmelerdir.<\/p>\n\n\n\n 2. Ancak bir dizi deney olumsuzlanarak ilerlenemez. Devrimci s\u0131n\u0131f partilerinin geli\u015fip g\u00fc\u00e7lenmelerinin arg\u00fcman ve dayanaklar\u0131 olacak olumluluklara ihtiya\u00e7 yads\u0131namaz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n a) T\u00fcm burjuva ak\u0131mlara ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6zellikle s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin taleplerini istismar eden yeni t\u00fcr<\/strong> <\/strong>sosyal reformizm ve fa\u015fizme kar\u015f\u0131 sa\u011flaml\u0131k ve somut pratikten hareket eden ideolojik m\u00fccadele ve her f\u0131rsat\u0131 y\u00fczlerindeki maskenin indirilmesi i\u00e7in de\u011ferlendirme<\/strong><\/p>\n\n\n\n Geleneksel inan\u00e7, \u00f6nyarg\u0131 ve fikirlerle oldu\u011fu kadar taleplerinin istismar\u0131 ve sahte kapitalizm su\u00e7lay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kitleleri s\u00fcr\u00fckleme yetene\u011fi bilinen fa\u015fizm ve bir i\u015f\u00e7i ak\u0131m\u0131 ve hareketi olmamakla birlikte, \u00f6zellikle i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n da\u011f\u0131n\u0131k oldu\u011fu ve a\u011f\u0131rl\u0131k koyamad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde modernlik iddias\u0131, belirli duyarl\u0131l\u0131klar\u0131 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve hareketi i\u00e7inde istismar etti\u011fi taleplerle yayd\u0131\u011f\u0131 hayaller etkili olabilen sosyal reformizm kar\u015f\u0131s\u0131nda kadrolar\u0131n donat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ideolojik politik e\u011fitimin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir. Aralar\u0131nda \u00e7eli\u015fmeler, s\u00fcrt\u00fc\u015fme ve \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fanmas\u0131, ikisinin de, kapitalizmi sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131p \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatmay\u0131 ama\u00e7layan ideolojik bak\u0131mdan gerici ak\u0131mlar olduklar\u0131 ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmez. A\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve fa\u015fizm do\u011frudan tekellerin gerici ak\u0131mlar\u0131yken, sosyal reformizm, politik bak\u0131mdan de\u011fi\u015fik roller (bazen ilerici bazen gerici) oynayabilen burjuvazi ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin bir ak\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n b) \u0130deolojik safl\u0131k ve tutumlarla yetinmeyip do\u011fru tutumlar ve politikalar geli\u015ftirme ihtiyac\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n A\u00e7\u0131kt\u0131r ki ideolojik safl\u0131k ve netlik \u015fartt\u0131r, olmazsa olmaz, ancak yeterli say\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi, hem d\u00f6nemsel (taktik) hem de \u00f6zel alanlara ili\u015fkin olarak geli\u015ftirilecek politikalar somut olmas\u0131 gerekti\u011fi kadar \u2013ideolojik alan\u0131n tersine\u2013 esnek de olmal\u0131d\u0131r. Politikan\u0131n yerine, esnetmelerden uzak durulmak zorunda olunan ideolojik ilkeler ge\u00e7irilemez. Ve gerek takti\u011fin alan\u0131na giren genel ve d\u00f6nemsel gerekse \u00f6zel alanlara ili\u015fkin devrimci politikalar\u0131n somutlu\u011fu ve esnekli\u011fi, s\u0131n\u0131flar (\u00fclkeler, partiler vb.) aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerinin zaman ve ko\u015fullara g\u00f6re de\u011fi\u015fken olu\u015fu, ve stratejinin, kendi ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na alacak taktik uzla\u015fmalar, bunun i\u00e7in tavizler ve geri \u00e7ekilmelerle gerekti\u011finde sava\u015f hileleri yap\u0131labilmesini sadece olanakl\u0131 de\u011fil ama zorunlu da k\u0131lmakta olmas\u0131ndan gelir. Politika ve uygulamalar\u0131n ML \u00f6\u011fretilere uygunlu\u011fu zorunludur, bu tart\u0131\u015fma konusu edilemez, ama belirli ideolojik ilke ya da do\u011frular\u0131n yinelenmesiyle yetinilemeyece\u011fi de bir ger\u00e7ektir. S\u0131n\u0131f partileri, Marksizmi tek tek \u00fclkelere ve i\u00e7inde bulunulan d\u00f6nemin ve ele al\u0131nan konu, sekt\u00f6r, fabrika vb.\u2019nin somut ko\u015fullar\u0131na uygulamada ustala\u015fmak zorundad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n c)<\/strong> Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir politik hareket olarak kendini ortaya koyma zorunlulu\u011fu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kapitalizmin az-\u00e7ok geli\u015fti\u011fi b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir s\u0131n\u0131f partisi olarak \u00f6rg\u00fctlenmeli, politik bir alternatif olarak, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleleri kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z program\u0131 etraf\u0131nda toplanmaya ve emperyalist kapitalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleye \u00e7a\u011f\u0131rmal\u0131d\u0131r. Politik bir alternatif olu\u015fturmadan pratik olarak d\u00fczene alternatif olma \u015fans\u0131 yoktur.<\/p>\n\n\n\n S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ko\u015fullar farkl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in taktiklerde \u00fclkeden \u00fclkeye farkl\u0131l\u0131klar\u0131n olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r ve devrimci s\u0131n\u0131f partilerinin politik alternatifler olarak s\u0131n\u0131fa ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelere ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6rg\u00fctlenme ve m\u00fccadele \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 yapmalar\u0131, her durumda iktidardaki burjuvaziyi devirme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapmakla e\u015f anlaml\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n \u00d6te yandan bu, tek tek \u00fclkelerde bir emperyalist m\u00fcdahaleye kar\u015f\u0131 konulmas\u0131 ya da fa\u015fist bir diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn kurulmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn kesilmesi t\u00fcr\u00fcnden taktik de\u011fi\u015fikliklerini zorunlu k\u0131lacak durumlarda, ola\u011fan zamanlardan farkl\u0131 ittifak ya da ayn\u0131 hedefe y\u00f6nelik olarak g\u00fc\u00e7 birlikleri ve yan yana geli\u015flerin (belirli bir anla\u015fmaya dayal\u0131 olmayan destek ya da d\u00fcped\u00fcz koordineli ya da koordinesiz eylem birlikleri) ger\u00e7ekle\u015femeyece\u011fi anlam\u0131na gelmez. Ne ideolojik esneklik ne de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6rg\u00fctlenmesi ve politik m\u00fccadelesinden vaz ge\u00e7mek ya da ertelemecilik savunulabilir, ancak taktiklerde esneklik ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin esnek taktiklerle y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi bir zorunluluktur. \u00d6rne\u011fin Venezuela\u2019da, ba\u011f\u0131ms\u0131z s\u0131n\u0131f \u00f6rg\u00fctlenmesi ve m\u00fccadelesi y\u00fcr\u00fct\u00fcp kendisini net olarak iktidar partisinden ay\u0131rarak, s\u0131n\u0131f partisinin bir Amerikan m\u00fcdahalesi kar\u015f\u0131s\u0131nda onunla ortak tutumlar almas\u0131 ya da hatta belirli somut durumlarda ittifak halinde davranmas\u0131nda bir yanl\u0131\u015fl\u0131k olamaz.<\/p>\n\n\n\n Ancak her hal\u00fckarda devrimci s\u0131n\u0131f partileri kendilerini politik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa sahip alternatif bir g\u00fc\u00e7 olarak ortaya koymak ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve emek\u00e7i kitleler i\u00e7inde kendi bayraklar\u0131 alt\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenerek, kitleleri \u2013ba\u015fka g\u00fc\u00e7lerle g\u00fc\u00e7 birli\u011fi ya da ittifaklar kurmu\u015f olsun ya da olmas\u0131n\u2013 kendi devrimci m\u00fccadele platformlar\u0131 etraf\u0131nda toplanarak m\u00fccadeleye \u00e7a\u011f\u0131rmak durumundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 3)<\/strong> \u00d6zel politikalar geli\u015ftirme ihtiyac\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tart\u0131\u015fmas\u0131z bir ger\u00e7ek, Podemos ve Syriza gibi sosyal reformist y\u00f6nelimlerin (bunlara, Chavism ve \u015fimdi Maduro\u2019yla, Lula ve ba\u015flar\u0131nda bulunduklar\u0131 hareketleri de ekleyebiliriz) \u00f6zellikle kendi y\u00fckseli\u015f d\u00f6nemlerinde<\/em><\/strong>, dar anlamda s\u0131n\u0131f\u0131n devrimci partilerini de bir \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilerken, as\u0131l i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 etkileyip kendi etraflar\u0131nda toplamalar\u0131d\u0131r. Kimi yer ve zamanlarda az kiminde \u00e7ok etkiledikleri bir ger\u00e7ektir. Bu, devrimci s\u0131n\u0131f partilerinin hen\u00fcz yeterince dayan\u0131kl\u0131 ve sa\u011flam olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi gibi, g\u00f6sterdi\u011fi bir ba\u015fka \u015feyin daha alt\u0131 \u00e7izilmelidir. Evet, genel olarak do\u011frular s\u00f6yleniyor, genel tutumlar (devrimi savunma, d\u00fczene muhalif tutum alma vb. vb..) do\u011fru. Ancak do\u011fru yakla\u015f\u0131mlar geli\u015ftirmenin, do\u011fru ideolojik tutumlarla genel politik do\u011frulara sahip olmakla s\u0131n\u0131rl\u0131 bir anlama gelmedi\u011fi de herhalde kesindir. Genelin yan\u0131 s\u0131ra ayr\u0131nt\u0131da ve her alanda do\u011fru \u00f6zel politikalar geli\u015ftirmek \u015fartt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bir \u00f6rnek vermek gerekirse, \u00f6zellikle a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131, \u0131rk\u00e7\u0131 ve fa\u015fist ak\u0131mlar\u0131n en \u00e7ok istismar ederek g\u00fc\u00e7 toplamak \u00fczere dayanak edindikleri g\u00f6\u00e7men sorunu ve yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ele alal\u0131m. Sorunun, kapitalizmin \u00e7eli\u015fkilerinin sertle\u015fmesine ba\u011fl\u0131 olarak patlak veren b\u00f6lgesel vb. sava\u015flar ve krizleri de kapsayan ekonomik zorluklarla ba\u011flant\u0131s\u0131 tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez. Do\u011frudan kapitalizmin ve \u00f6zellikle onun i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerinin \u015fiddetlenmesinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olan g\u00f6\u00e7menlik sorununun siyasal bak\u0131mdan toplumu gericile\u015ftirici etkisi tart\u0131\u015f\u0131lamayacak olan yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 biliniyor. \u00d6zellikle Avrupal\u0131 sol sosyal reformcular bu sorun kar\u015f\u0131s\u0131nda insanc\u0131ll\u0131\u011fa vurgu yapar ve \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak \u201ca\u00e7\u0131k s\u0131n\u0131rlar\u201d politikas\u0131n\u0131 savunurken, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 pop\u00fclist, \u0131rk\u00e7\u0131 ve fa\u015fistlerin sorunu ba\u015fl\u0131ca ajitasyon arac\u0131 olarak kullan\u0131p \u201cyabanc\u0131lara \u00f6l\u00fcm<\/em>\u201de kadar vard\u0131rd\u0131klar\u0131 sloganlar\u0131yla g\u00f6\u00e7menleri \u201c\u00fclkeden atma<\/em>\u201d tutumunu benimsediklerini bilen i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 davas\u0131 savunucular\u0131 ne yapmal\u0131d\u0131r? \u0130lkesel do\u011frular g\u00f6zetilirken, bu do\u011fru, herhalde bi\u00e7imine \u00f6nem vermeyip geni\u015f s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleler taraf\u0131ndan nas\u0131l alg\u0131lanaca\u011f\u0131yla hi\u00e7 ilgilenmeden ve ayr\u0131nt\u0131lara ili\u015fkin fikirler geli\u015ftirmek i\u00e7in u\u011fra\u015fmaya gerek duymadan savunulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ekonomik zorunluluk ya da sava\u015f nedeniyle ekme\u011fini ba\u015fka bir \u00fclkede aramaya zorlanm\u0131\u015f g\u00f6\u00e7menler d\u0131\u015flanamaz. Ancak \u00fclkede geli\u015fen i\u015fsizlik nedeniyle i\u015fini kaybetmenin e\u015fi\u011fine, dolay\u0131s\u0131yla gerici-fa\u015fist i\u00e7erikli yabanc\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131 propagandan\u0131n etkisine a\u00e7\u0131k hale gelmi\u015f i\u015f\u00e7inin istismar edilmekte olan alg\u0131lar\u0131yla hislerine ald\u0131rmazl\u0131k da edilemez. Kitleler taraf\u0131ndan kolayl\u0131kla anla\u015f\u0131l\u0131p benimsenebilir \u00f6zel devrimci politikalar geli\u015ftirme ihtiyac\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Bu ba\u015far\u0131lamad\u0131\u011f\u0131nda, bu alan\u0131 genellikle reformcu ya da fa\u015fist ba\u015fka g\u00fc\u00e7ler ele ge\u00e7ireceklerdir.<\/p>\n\n\n\n \u0130htiya\u00e7 halinde olan \u00f6zel politikalar\u0131 belirlemenin re\u00e7etesi verilemez. Her somut \u00f6zel durum \u00fczerine kafa yorup alternatif \u00f6zel politik bi\u00e7imler olu\u015fturma \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde olmak tek ge\u00e7erli yoldur. \u00d6rnekle ilgili olarak, g\u00f6\u00e7menli\u011fi sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir unsuru olarak kullanan \u00fclkelerin \u2013kendi yurtta\u015flar\u0131na tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131\u2013 \u00f6ncelikler ve paras\u0131z sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim vb. t\u00fcr\u00fc \u00f6zel haklar tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 durumlarda, g\u00f6\u00e7menlere tan\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 dayanak g\u00f6stererek ve \u00f6zel vurguyla, o \u00fclkelerin i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerine bu haklar\u0131 talep etmek, hem yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bertaraf edici hem de geli\u015ftirici olabilir. Ancak herhalde as\u0131l olarak \u2013kapitalist kriz ko\u015fullar\u0131nda t\u0131rmanan\u2013 i\u015fsizlik ve i\u015ften atmalarla g\u00fcvenceli i\u015f\/\u00e7al\u0131\u015fma konusu \u00fczerinde durmak ve yabanc\u0131 (g\u00f6\u00e7men) i\u015f\u00e7iler sorununu da bu temelde ve ona ba\u011flayarak ele almak en do\u011frusudur. Sonu\u00e7 olarak, buradan i\u015fsizlik ve g\u00f6\u00e7menli\u011fin de nedeni olan kapitalizm su\u00e7lanabilir ve g\u00f6\u00e7men sorununa insanc\u0131l yakla\u015fan sosyal reformizmle yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yapan \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve fa\u015fizm, i\u015fsizli\u011fe yol a\u00e7an kapitalizmin y\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00f6rtmeye \u00e7al\u0131\u015fan savunucular\u0131 olarak de\u015fifre edilebilir.<\/p>\n\n\n\n \u00c7o\u011fu durum, konu ve geli\u015fmeyle ilgili benzer durumlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131naca\u011f\u0131ndan ku\u015fku duyulamaz. Bu \u201ca\u00e7maz<\/em>\u201d gibi g\u00f6r\u00fcnen durumlardan, bulunacak uygun \u00e7\u00f6z\u00fcmler ve geli\u015ftirilecek \u00f6zel politikalarla ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131kmak i\u00e7in kafa yorup, genel do\u011frularla yetinmeyerek somut\/\u00f6zg\u00fcn aray\u0131\u015flar i\u00e7inde olmak, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nemin, Marksizmi \u00f6zel konu ve alanlara uygulamada ve buradan hareketle kitlelerle ba\u011flar geli\u015ftirmede ustala\u015fmay\u0131 sa\u011flayacak bir zorunlulu\u011fudur.<\/p>\n\n\n\n Bu \u201ca\u00e7maz<\/em>\u201d gibi g\u00f6r\u00fcnen durumlar, \u00fcstelik i\u00e7inde bulundu\u011fumuz d\u00f6nemin istisnai de\u011fil genel \u00f6zelli\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n Kapitalizmin t\u0131rmanmakta olan sald\u0131r\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda sosyal reformizm yeni bi\u00e7imleriyle sadece genele de\u011fil ama her alana \u00f6zg\u00fc politikalar \u00fcretiyor ve kitleleri d\u00f6rt bir koldan d\u00fczene ba\u011fl\u0131yor. Milliyet\u00e7i, pop\u00fclist, \u0131rk\u00e7\u0131, fa\u015fist hareketler de bo\u015f durmayarak \u00e7ok say\u0131da demagojiye ba\u015fvuruyor, sosyal reformistlerin \u00e7\u0131k\u0131\u015fs\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan yararlan\u0131p hem solu hem de siyasal ve s\u00f6zde ekonomik d\u00fczeni k\u00f6t\u00fcleyerek, benzeri ba\u015fka politikalar \u00fcretip \u201c\u00e7\u00f6z\u00fcmler<\/em>\u201d ileri s\u00fcrerek, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleleri kazan\u0131p yede\u011fi haline getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Sosyal reformizm, fa\u015fizm ve di\u011ferleriyle, onlar\u0131 salt ideolojik mevziden ele\u015ftirip alternatif ideolojik \u00e7\u00f6z\u00fcm (sosyalizm) \u00f6nermekle ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131lamaz.<\/p>\n\n\n\n Her \u015fey son derece somuttur; sosyal reformizmle fa\u015fizm ve benzeri ak\u0131mlar da sadece s\u0131n\u0131f nitelikleriyle de\u011fil, tutumlar\u0131n\u0131n kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 ama\u00e7lar\u0131 ve hareket noktalar\u0131, \u00fczerinden demagoji yaparak istismar ettikleri kapitalizmin sonu\u00e7lar\u0131yla ilgili kitlelerin talepleri ve geli\u015ftirmeye y\u00f6neldikleri politika ve ileri s\u00fcrd\u00fckleri \u201c\u00e7\u00f6z\u00fcmler<\/em>\u201dle fazlas\u0131yla somutturlar. Her ikisi ve benzeri ak\u0131mlar\u0131 bu somutluklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak amac\u0131yla somut politik te\u015fhir faaliyeti geli\u015ftirmek, pratik alternatifler haline gelmenin birinci dereceden bir ko\u015fuludur. Siyasi ger\u00e7ekleri a\u00e7\u0131klama kampanyalar\u0131 devrimci s\u0131n\u0131f partilerinin eskimeyen silah\u0131d\u0131r. Propaganda ve \u00f6zellikle ajitasyon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, yaz\u0131l\u0131 ya da s\u00f6zl\u00fc basmakal\u0131p tekerlemelerden ibaret olmay\u0131p, \u00fczerinde u\u011fra\u015f\u0131larak somut ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131layacak \u015fekilde haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda yararl\u0131 olabilir. Bu, her somut alan ve konuda ara\u015ft\u0131rmaya dayal\u0131 bilgi sahibi olmay\u0131 ve buna dayanarak \u00f6zel politikalar geli\u015ftirmeyi gerektirir. B\u00f6ylelikle do\u011fru oldu\u011fu kadar somut ve farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 alg\u0131lanacak etkili bir ajitasyon y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir, i\u015f\u00e7iler \u201ckendi<\/em>\u201d gazetelerine g\u00f6n\u00fcll\u00fc muhabirlik e\u011filimine girer, bildiriler \u201chep ayn\u0131 \u015fey<\/em>\u201d denip kald\u0131r\u0131l\u0131p at\u0131lmak yerine dikkatlice okunup elden ele dola\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Siyasi ger\u00e7eklerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131, ekonomik ve sosyal ger\u00e7eklerle ili\u015fkileri kurulmadan yap\u0131lamaz; sonu\u00e7ta siyaset ekonominin yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f ifadesidir. Bu, \u015fu a\u00e7\u0131dan temel \u00f6nemdedir ki, sosyal reformizm ve fa\u015fizm t\u00fcr\u00fc hareketlerin as\u0131l a\u00e7mazlar\u0131 ve kendilerinin gizledikleri \u2013niteliklerini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karacak\u2013 temel y\u00f6nleri ekonomiyle ilgilidir. Sosyal reformistler ve pop\u00fclistlerle fa\u015fistler her konuda laf yar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p demagoji yapar, \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00f6nerirler, ama ekonomiye ili\u015fkin \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri ya yoktur ya da tamamen koftur ve kapitalist i\u00e7eri\u011fi bir \u00e7\u0131rp\u0131da a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kacak\/\u00e7\u0131kar\u0131lacak t\u00fcrdendir! Kitleleri aldat\u0131p pe\u015flerine takmak amac\u0131yla sahtekarca su\u00e7luyor g\u00f6r\u00fcnd\u00fckleri kapitalizmi, kapitalist ekonomiyi savunurlar, burjuva egemenlik sisteminden ba\u015fka bir tasavvurlar\u0131 bulunmaz. Dolay\u0131s\u0131yla bu iki harekete y\u00f6nelik te\u015fhir \u00f6zellikle ekonomik alan\u0131 kapsayarak y\u00fcr\u00fct\u00fclmeli ve sosyal reformizmle fa\u015fizm ve di\u011fer burjuva hareketlere buradan y\u00fcklenilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Marksizm en derin ger\u00e7e\u011fin bilgisine ya da ayn\u0131 anlama gelmek \u00fczere ger\u00e7e\u011fin en derin bilgisine sahip olmakt\u0131r. Ancak bu yetenek emek harcamadan kazan\u0131lamaz, hem teorik hem pratik inceleme ve kafa yormay\u0131 gerektirir. Ekonomik ve siyasal te\u015fhir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 m\u00fckemmelle\u015ftirmek ve \u00f6zel politikalar geli\u015ftirerek s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleleri etraf\u0131nda toplayacak d\u00fczene alternatif etkili bir g\u00fc\u00e7 olunacaksa, bundan ka\u00e7\u0131n\u0131lamaz. Bu ama\u00e7la bilimsel ara\u015ft\u0131rma inceleme faaliyetine, fabrikalar ba\u015fta olmak \u00fczere, \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131ndan parti merkezine bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesine \u00f6zel \u00f6nem verilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Kadrolar\u0131n g\u00f6revlendirilmesi de, bu iki vazge\u00e7ilmez etkinli\u011fin yan\u0131 s\u0131ra bir di\u011fer vazge\u00e7ilmez olan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleler i\u00e7inde \u00f6rg\u00fctlenme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fctmenin ihtiya\u00e7lar\u0131na uygun olmal\u0131d\u0131r: \u0130deolojik ve politik \u00e7al\u0131\u015fma ve \u00f6rg\u00fct\u00fcn pratik y\u00f6netimi i\u00e7in yeter say\u0131da merkezi g\u00f6revlendirmenin yan\u0131 s\u0131ra en iyi parti militanlar\u0131 kitle i\u00e7inde parti \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fctmek \u00fczere \u00f6ncelikle fabrikalar ve b\u00fcy\u00fck i\u015fyerlerinde g\u00f6revlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n 4.<\/strong> Sadece i\u00e7erik de\u011fil bi\u00e7im olarak da akla yatk\u0131n tutumlar geli\u015ftirme zorunlulu\u011fu<\/strong><\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fcz modern d\u00fcnyas\u0131 kadar g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn i\u015f\u00e7i d\u00fcnyas\u0131n\u0131n da burun k\u0131v\u0131rmay\u0131p kolayl\u0131kla benimseyebilece\u011fi uygun bi\u00e7imleriyle uygun tutumlar geli\u015ftirilmelidir. \u0130leri s\u00fcr\u00fclecek hi\u00e7bir \u00f6neri dikkate al\u0131nmadan bir kenara at\u0131lacak hantall\u0131k ve eskimi\u015flikte olmamal\u0131d\u0131r. Nesnel ko\u015fullardaki farkl\u0131la\u015fmalara ba\u011fl\u0131 olarak s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin bilin\u00e7 d\u00fczeylerindeki ilerlemenin m\u00fccadele ve \u00f6rg\u00fct bi\u00e7imlerinin eskimesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 Marksizmin \u00e7ok bilinen \u00f6\u011fretilerine konu olmu\u015f ger\u00e7eklerdendir. \u00d6rg\u00fct ve m\u00fccadele bi\u00e7imlerinde bunun gere\u011fi olan de\u011fi\u015fiklikleri \u015f\u00fcphesiz yap\u0131lmal\u0131d\u0131r, ancak kastedilen yaln\u0131zca bundan ibaret de\u011fi\u015fiklikler de\u011fildir. Hem genel olarak, d\u00fcnyan\u0131n hem de eme\u011fin ve \u00fcretimin maddi teknik temeliyle ger\u00e7ekle\u015fme ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00fcstelik h\u0131zl\u0131 bi\u00e7imde de\u011fi\u015fti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Art\u0131k ka\u011f\u0131t kalemden \u00e7ok bilgisayar ve digital ortam kullan\u0131lmakta, bilim yapay zeka d\u00fcnyas\u0131na dalmakla kalmamakta, ama fabrikalarla hen\u00fcz belirli bir zenginlik d\u00fczeyini gereksinse bile, evler de bu alana a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. Teknolojik \u00fcr\u00fcnler ya\u015fam\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015ftur ve neredeyse hemen her i\u015f\u00e7i bir cep telefonu kullanmaktad\u0131r. \u201cHer \u015feyin eskiyip de\u011fi\u015fti\u011fi<\/em>\u201d tezi, revizyonistlerin elinde Marksizmin de eskidi\u011fi ve de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fine g\u00f6nderme yapan bir tezdir, ancak bundan, d\u00fcnyam\u0131z\u0131n de\u011fi\u015fmeden kald\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lamaz. Her \u015feyin sonsuz bir de\u011fi\u015fim i\u00e7inde oldu\u011fu diyalektik materyalizmin temel bir tezidir. \u00d6rne\u011fin \u2013hi\u00e7bir \u015fey y\u00fcz y\u00fcze birebir g\u00f6r\u00fc\u015fme, tart\u0131\u015fma ve \u00f6rg\u00fctlenmenin yerini alamayacak ve bundan vaz ge\u00e7ilemeyecek olsa bile\u2013 art\u0131k b\u0131rakal\u0131m gen\u00e7leri, toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi gibi konulara ili\u015fkin olarak i\u015f\u00e7ilerin de \u00e7e\u015fitli programlar kullanarak cep telefonlar\u0131yla birbirleriyle ileti\u015fim kurup aralar\u0131nda tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 bir ger\u00e7ek.<\/p>\n\n\n\n Kapitalizmin temel \u00e7eli\u015fkisi ku\u015fkusuz de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Y\u0131k\u0131lmaya mahkumdur; ama uzun y\u0131llar i\u00e7inde \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin eskisinden \u00e7ok h\u0131zl\u0131 geli\u015fti\u011fi kapitalizm a\u00e7\u0131kt\u0131r ki, bir\u00e7ok yenilenmeden de ge\u00e7mi\u015ftir. Buradan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gereken, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 kazanmak i\u00e7in \u201cre\u00e7eteler<\/em>\u201dle ve \u00f6zellikle ideolojik belirlemelerle yetinilemeyece\u011fi, ama daima ger\u00e7eklerden hareket eden somut belirlemeler yap\u0131p tutumlar geli\u015ftirmek gerekti\u011fidir. Hi\u00e7bir \u015fey bir kez belirlendi\u011fi gibi kalmamakta, ama de\u011fi\u015fmekte ve her defas\u0131nda yeniden de\u011ferlendirmelere konu edilmek gerekmektedir. Hem s\u00fcrekli k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fmeleri hem de zamana ba\u011fl\u0131 b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikleri dikkate alarak geli\u015ftirilecek fikirlerle politikalar ve \u00f6neriler, kitlelerle birle\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. Kitlelerle birle\u015fmenin bu zorunlu ihtiyac\u0131, yine inceleme, bir dizi belirleme ve de\u011ferlendirme arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla fikirler ve politikalar geli\u015ftirme ve gerekli olduk\u00e7a yeni g\u00f6zden ge\u00e7irmelerle yenilemeler yapmak \u00fczere u\u011fra\u015fmadan ula\u015f\u0131labilir de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n \u00d6rne\u011fin genel olarak ve tek tek \u00fclkelerde kapitalist ekonomi kadar s\u0131n\u0131flar ve s\u0131n\u0131f ili\u015fkileri bir\u00e7ok de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framaktad\u0131r. Bu de\u011fi\u015fiklikler \u015f\u00fcphesiz kapitalizmin ve s\u0131n\u0131flar\u0131n, \u00f6rne\u011fin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc ve temel niteli\u011fine ili\u015fkin de\u011fildir, ama bi\u00e7imlerle ilgili olarak devrimci \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 etkilemesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir dizi de\u011fi\u015fikli\u011fin ger\u00e7ekle\u015fmekte oldu\u011fu da reddedilemez. \u00d6rne\u011fin ge\u00e7en y\u00fczy\u0131lda \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imleriyle esnek \u00e7al\u0131\u015fma yoktur ya da istisnaidir, ama g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ileri \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fmi\u015ftir. Ek olarak \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ta\u015feron \u00f6rg\u00fctlenmesi g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. \u00c7e\u015fitli nedenlerle bir\u00e7ok fabrikan\u0131n \u00f6zellikle ileri \u00fclkelerden g\u00f6rece geri ama i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn ucuz oldu\u011fu \u00fclkelere ta\u015f\u0131nmas\u0131 yoluna gidilmi\u015f, maden \u00e7\u0131karma end\u00fcstrisi yine k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmeyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde bu t\u00fcr \u00fclkelere kaym\u0131\u015f, \u00fcretimde i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc ve uzmanla\u015fma ilerlemi\u015ftir. S\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesinde bu de\u011fi\u015fikliklerden kaynaklanacak farkl\u0131l\u0131klar dikkate al\u0131nmazl\u0131k edilemez.<\/p>\n\n\n\n 5.<\/strong> Hi\u00e7birini reddetmeden b\u00fct\u00fcn m\u00fccadele alanlar\u0131nda m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcrme ve daha geni\u015f ittifaklar ihtiyac\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n 20. y\u00fczy\u0131lda da \u00f6rne\u011fin kad\u0131n ve gen\u00e7lik hareketleri, zorlu bar\u0131\u015f m\u00fccadeleleri ve yayg\u0131n olarak ulusal m\u00fccadeleler ya\u015fand\u0131. Ancak sendikal alanda oldu\u011fu gibi politik alanda da do\u011frudan s\u0131n\u0131flar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geli\u015fleri s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin bask\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyd\u00fc ve \u00e7o\u011fu durumda s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi dendi\u011finde i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131yla burjuvazinin (ve burjuva devletin) bu t\u00fcr kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geli\u015fi akla gelirdi. Bu, en ba\u015fta i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sendikal ve siyasal \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir sonucuydu ve bir ba\u015fka alandan tetiklenen bir \u00e7at\u0131\u015fma bile yaln\u0131zca dolays\u0131z s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine ba\u011flanmakla kalmaz, genellikle i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131yla burjuvazi aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin bir bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z politik hareketinin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6rg\u00fct yetersizli\u011finin de bir sonucu olarak, zaman zaman genellikle ulusal d\u00fczeyde birle\u015fik olmayan sendikal nitelikli kitlesel i\u015f\u00e7i m\u00fccadeleleri g\u00f6r\u00fclmekle birlikte daha \u00e7ok yaln\u0131zca bar\u0131\u015f\u0131 de\u011fil, \u00e7evreyi, digital yasalar\u0131, yolsuzluklar\u0131 vb. konu alan m\u00fccadelelere tan\u0131kl\u0131k ediyoruz. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle ilgili son \u00e7evre eyleminde oldu\u011fu gibi bunlar uluslararas\u0131 boyut dahi kazanabiliyor. S\u0131n\u0131f\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z hareketinin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6rg\u00fct eksikli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin tepki verip inisiyatif almas\u0131yla m\u00fccadelenin \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve genellikle k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin, kendi \u00f6rg\u00fcts\u00fcz duyarl\u0131l\u0131k durumuna uygun bi\u00e7imler vererek \u2013bir d\u00f6nem iyice yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f olan \u201csosyal forumlar<\/em>\u201d t\u00fcr\u00fcnden\u2013 \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn y\u00fcceltildi\u011fi \u201c\u00f6rg\u00fct ve m\u00fccadele bi\u00e7imleri<\/em>\u201d ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Bunlara, y\u00fczer-gezerli\u011fin \u00f6rg\u00fctlendi\u011fi \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcyle sosyal hareket ve forumlar\u0131n t\u00fcm d\u00fcnyadaki \u00f6rneklerinde, \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi konulu protesto eylemlerinde, kategorik farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ra\u011fmen, s\u0131n\u0131fa kar\u015f\u0131 s\u0131n\u0131f eylemleri olmamalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019de \u201cGezi<\/em>\u201dde, Fransa\u2019da \u201cSar\u0131 Yelekliler<\/em>\u201dde tan\u0131k olduk. Farkl\u0131l\u0131klar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla son iki \u00f6rnek bir yana b\u0131rak\u0131l\u0131rsa, bu m\u00fccadeleler, genellikle ulusal \u00f6l\u00e7ekte g\u00fc\u00e7l\u00fc denebilecek dayanaklara sahip b\u00fcy\u00fck kitlesel m\u00fccadeleler de\u011filler, kesintilerle s\u00fcr\u00fcyor ve parlay\u0131p s\u00f6n\u00fcyorlar. Ancak yine de Almanya K\u00f6ln\u2019de RWE tekelinin Hambach orman\u0131ndaki yok edicili\u011fine kar\u015f\u0131 tepki \u00f6zellikle eyalet d\u00fczeyinde destek alarak \u00f6zellikle gen\u00e7li\u011fi harekete ge\u00e7iren tekele kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadeleye d\u00f6n\u00fc\u015febiliyor. T\u00fcrkiye\u2019de Kaz Da\u011flar\u0131nda \u00e7evreyi katleden alt\u0131n madeni i\u015fletmecili\u011fine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele, \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcne ve parlay\u0131p s\u00f6nmesine kar\u015f\u0131n, yerelin \u00f6tesine ge\u00e7ip, halk\u0131n hatta h\u00fck\u00fcmete kar\u015f\u0131 tepkisinin ilerleticisi olabiliyor.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6rg\u00fctl\u00fc olarak yeterli m\u00fcdahalede bulunamazken k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin kendi s\u0131n\u0131f durumuna uygun m\u00fcdahalelerindeki zaaflar tabii ki ele\u015ftiri konusu edilecek ve bir dizi teorisyenin bu hareketlerin hem de olumsuzluklar\u0131 \u00fczerinden \u00f6rne\u011fin \u201cyeni tarihsel \u00f6zne<\/em>\u201d olarak \u201cyeni orta s\u0131n\u0131f<\/em>\u201d vurgusuyla geli\u015ftirmeye giri\u015ftikleri yeni \u201cteoriler<\/em>\u201dle m\u00fccadele edilecektir. \u201cSosyal forumculuk<\/em>\u201dun teori d\u00fczeyine y\u00fckseltilmesi ve \u00fclkeler ve hatta k\u0131talar aras\u0131nda \u201cforumcu<\/em>\u201d ta\u015f\u0131narak d\u00fczenlenecek forumlar\u0131n kitlesel olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n \u00f6rg\u00fct ve m\u00fccadele bi\u00e7imi olarak y\u00fcceltilmesi, yine ku\u015fkusuz ideolojik m\u00fccadele konusu edilecektir. Ancak bu ele\u015ftiri ihtiyac\u0131 ve \u00f6zellikle s\u00f6z konusu hareketlerin, \u2013en ba\u015fta sendikalar\u0131n tepkilerine yol a\u00e7an\u2013 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin i\u015f\u00e7ilerin do\u011frudan burjuvaziyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fi, \u00f6teden beri al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, bilinen bi\u00e7imlerine benzememeleri, \u00f6zellikle kitlesel nitelikli olanlar\u0131n yok say\u0131lmas\u0131 ya da kar\u015f\u0131 tutum al\u0131nmas\u0131n\u0131n nedeni olamaz. Yap\u0131lacak olan, \u015f\u00fcphesiz ele\u015ftirerek, ama as\u0131l olarak kitlesel olanlara aktif kat\u0131l\u0131m yoluyla (ve en temelde ba\u015fl\u0131ca zaaf kayna\u011f\u0131 olarak s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6rg\u00fctlenme eksi\u011finin h\u0131zla giderilmesine birinci derecede \u00f6nem vererek) bu m\u00fccadelelerin zay\u0131fl\u0131klar\u0131n\u0131n giderilmesi ve olabildi\u011fince do\u011fru \u00e7izgide geli\u015fmelerinin sa\u011flanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Nedeni a\u00e7\u0131kt\u0131r: bu m\u00fccadelelerin t\u00fcm\u00fc, kapitalizmin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr ve k\u00e2r h\u0131rs\u0131yla k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve haks\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n sonucu olarak patlak vermektedir. Tek tek hepsi, eme\u011fin ve \u00fcretimin giderek toplumsalla\u015fmas\u0131yla m\u00fclkiyetin \u00f6zel kapitalist nitelikte kalmaya devam etmesi aras\u0131ndaki uzla\u015fmaz kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7evre sorunu kapitalistlerin k\u00e2r h\u0131rs\u0131yla \u00e7evreyi tahrip etmesinden ba\u015fka bir nedenle olu\u015fmam\u0131\u015fken, yolsuzluklar kapitalizmin iflah olmaz bir hastal\u0131\u011f\u0131, digital yasalar ise yine kapitalistlerin her \u015feyi metala\u015ft\u0131rarak k\u00e2rlar\u0131n\u0131 art\u0131rman\u0131n bir aleti durumundad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla t\u00fcm bu alanlardaki m\u00fccadeleler, inisiyatif alanlar kim olursa olsun, nesnel olarak kapitalizmi hedef al\u0131p zay\u0131flatan i\u00e7erikleriyle s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin birer g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc durumundad\u0131r. Hi\u00e7bir nedenle hi\u00e7biri yok say\u0131lamaz ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n inisiyatifine terk edilemez. G\u00fcncel \u015fekilleni\u015flerinin, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sanayi i\u015f\u00e7ileri olmay\u0131\u015f\u0131, \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn te\u015fviki ve ba\u015fka zaaflar\u0131yla k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin damgas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131, bunun nedeni olarak ileri s\u00fcr\u00fclemez.<\/p>\n\n\n\n S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerle geli\u015fmesinin s\u0131n\u0131f\u0131n devrimci partilerine y\u00fckledi\u011fi g\u00f6revlerin ba\u015f\u0131nda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesine her zamankinden fazla \u00f6nem vermek olmakla birlikte \u015funlar\u0131n da alt\u0131 \u00e7izilmelidir: \u0130\u015fin kapitalist \u00f6rg\u00fctlenmesindeki farkl\u0131la\u015fman\u0131n ta\u015feron i\u015f\u00e7ilik ve part-time ve s\u0131n\u0131rl\u0131 s\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fma t\u00fcr\u00fcnden esnek \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imlerine \u00f6nem kazand\u0131rmas\u0131yla birlikte i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6l\u00fcmleri aras\u0131nda birlik sorunu can yak\u0131c\u0131 hal alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yak\u0131c\u0131l\u0131k, ba\u015fta kamu emek\u00e7ileri (memurlar) olmak \u00fczere, \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc kiralayan doktor, m\u00fchendis, \u00f6\u011fretmen, sa\u011fl\u0131k\u00e7\u0131 gibi eski k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin belirli b\u00f6l\u00fcmlerinden i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na kat\u0131l\u0131mlar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131 ve hele informal emek bi\u00e7imlerinin ola\u011fan\u00fcst\u00fc art\u0131\u015f\u0131yla b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu g\u00f6rev, do\u011frudan s\u0131n\u0131f partilerinindir ve bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n i\u00e7 \u00f6rg\u00fctlenmesini ilgilendirse bile, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de, belirli emek bi\u00e7imlerinin hi\u00e7 de\u011filse belirli kesimleriyle \u015fu ya da bu sendikal, ilerici ve belki devrimci politik \u00f6rg\u00fctlerde toplanm\u0131\u015f olma ihtimali dolay\u0131s\u0131yla, g\u00fc\u00e7 birli\u011fi ya da ittifaklar olarak belirli birlik bi\u00e7imlerini gerektirebilecektir. \u00d6tesinde, nesnel bak\u0131mdan kapitalizmi hedef alan bu m\u00fccadelelere \u00fcstelik inisiyatif alarak kat\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvaziyle belirli bir t\u00fcrden birlikten ka\u00e7\u0131n\u0131lamayaca\u011f\u0131 da ortadad\u0131r. Bu ikisi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmleriyle k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazi aras\u0131nda da \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n devrimci s\u0131n\u0131f partilerinin g\u00f6revi oldu\u011fu anlam\u0131na geldi\u011fi gibi, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin \u00e7o\u011fu durumda d\u00fczen-i\u00e7i yozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etkileriyle m\u00fccadelenin yan\u0131nda bu nitelikli kitleleri kazanmaya y\u00f6nelik ittifaklar\u0131n da gerekli olmas\u0131 demektir. Hele emperyalist m\u00fcdahalelerle fa\u015fistle\u015ftirme y\u00f6nelimlerinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve demokrasi talepleriyle belirli ittifak bi\u00e7imlerini g\u00fcndeme sokaca\u011f\u0131 da \u00f6ng\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n\n\n\n En ba\u015fta s\u0131n\u0131fsal planda, ama sendikal ve siyasal \u00f6rg\u00fctler aras\u0131nda da eskisinden daha geni\u015f birlik bi\u00e7imlerini \u00f6ng\u00f6rmek, \u00f6ncelikle d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fczeyinde buna haz\u0131rlanmak her hal\u00fckarda gereklidir. Burada bir temel nokta, s\u0131n\u0131f partilerinin g\u00f6rece g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve ba\u015fka \u2013burjuva ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva vb.\u2013 siyasal \u00f6rg\u00fctlenmelerin g\u00f6rece g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz g\u00fc\u00e7 dengelerinin elveri\u015fsizli\u011fi ko\u015fullar\u0131nda yedeklenme ve s\u00fcr\u00fcklenme tehlikesi kar\u015f\u0131s\u0131nda uyan\u0131kl\u0131k zorunlulu\u011fudur.<\/p>\n\n\n\n 6. Kesintisiz ve sistemli bir g\u00fcnl\u00fck ajitasyon, propaganda ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fctme<\/strong><\/p>\n\n\n\n G\u00fc\u00e7lenip kitleselle\u015fmenin en az say\u0131lanlar kadar \u00f6nemli bir ihtiyac\u0131 sistemli g\u00fcnl\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Devrimci s\u0131n\u0131f partilerinin sosyal reformizm ve sa\u011fc\u0131 pop\u00fclist, \u0131rk\u00e7\u0131 ve fa\u015fist hareketlerin istismar edip yedeklemelerinin \u00f6n\u00fcn\u00fc almak \u00fczere y\u00fczlerinin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 da kapsayarak, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitleleri kazanmalar\u0131n\u0131n son olmazsa olmaz\u0131, kesintisiz ve sistemli bir g\u00fcnl\u00fck ajitasyon, propaganda ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesidir.<\/p>\n\n\n\n Do\u011frudan, sendikal vb. b\u00fct\u00fcn ara\u00e7larla kitle i\u00e7inde parti \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmeden ve bu \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcnl\u00fck bir \u00e7al\u0131\u015fma olarak s\u00fcrekli k\u0131l\u0131nmadan kitlelerin kazan\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r. Medya, okullar, ibadet mekanlar\u0131, k\u0131\u015flalarda burjuvazi 24 saat \u00fcstelik geleneksel \u00f6nyarg\u0131lara sahip kitleleri etkilemekteyken, s\u0131n\u0131f\u0131n devrimci partileri, do\u011frular\u0131 \u015f\u00f6yle bir ortaya koymakla yetinemezler.<\/p>\n\n\n\n Bir ba\u015fka nedenle en iyi parti militanlar\u0131n\u0131n kitle i\u00e7inde parti \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fctmek \u00fczere \u00f6ncelikle fabrikalar ve b\u00fcy\u00fck i\u015fyerlerinde g\u00f6revlendirilmeleri \u00fczerinde durulmu\u015ftu. \u0130stisnalar bir yana onlar ve \u00e7evrelerindeki militanlar, herhangi i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7inin oturdu\u011fu evlerin birinde oturup \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 ayn\u0131 okullara g\u00f6ndererek vb. do\u011frudan s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin i\u00e7inde ya\u015fay\u0131p onlarla birlikte nefes al\u0131p verdik\u00e7e somut ajitasyon ve propaganda en do\u011fru bi\u00e7imiyle y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir olaca\u011f\u0131 gibi, kitlelerle birle\u015fme de kolayla\u015facakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Etkili ve verimli ajitasyon ve propagandan\u0131n temel ihtiyac\u0131 kitlelerin acil taleplerinin do\u011fru belirlenmesidir ki, bu, ancak s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin nabz\u0131n\u0131n iyi ve do\u011fru tutulmas\u0131yla olanakl\u0131d\u0131r. Kitlelerin acil ekonomik ve politik taleplerinden hareket etmeyen ve sadece soyut olarak kapitalizmin te\u015fhiriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 ajitasyon ve propaganda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n etkili olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Acil taleplerden hareket eden bir ajitasyonun, kapitalizmin y\u00fcz\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klayarak sorunu uygun bi\u00e7imlerle iktidar sorununa ba\u011flayan bir propagandayla tamamlanmas\u0131, kitlesel m\u00fccadelelerin geli\u015ftiricisi oldu\u011fu kadar, kitleleri kazanman\u0131n ve kitle m\u00fccadelesiyle bu m\u00fccadele i\u00e7inde partinin \u00f6rg\u00fctlenmesinin tek olanakl\u0131 yoludur. Devrimci s\u0131n\u0131f partileri ancak bu yoldan g\u00fc\u00e7lenip kitleselle\u015febilir. Bu sacaya\u011f\u0131n\u0131n birbirini g\u00fc\u00e7lendirerek g\u00fcnl\u00fck bir \u00e7al\u0131\u015fma olarak s\u00fcrekli ve sistemli k\u0131l\u0131nmas\u0131, yukar\u0131daki maddelerde s\u0131ralanan \u00f6nlemlerin hayata ge\u00e7irilebilmesinin de \u00f6nko\u015fuludur.<\/p>\n\n\n\n Kitle m\u00fccadelesinin ilerletilmesi ve i\u00e7inde partinin \u00f6rg\u00fctlenmesi bak\u0131m\u0131ndan, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen kitlelerin acil taleplerinin do\u011fru ve ger\u00e7ek\u00e7i form\u00fcle edilmesi kadar, kitle m\u00fccadelesi \u00f6zellikle ulusal \u00f6l\u00e7ekte tek ya da birka\u00e7 talep \u00fczerinden geli\u015fmekle kalmay\u0131p \u00e7e\u015fitlendi\u011fi ve yan\u0131 s\u0131ra belirli d\u00f6nemlerde bu taleplerin birbirine ba\u011flan\u0131p ortakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirli m\u00fccadele platformlar\u0131 ihtiya\u00e7 haline geldi\u011finden, bu t\u00fcr taktik platformlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 da \u00f6nemlidir. M\u00fccadelenin ini\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131yla ekonomik, sosyal, politik vb. d\u00f6nemsel de\u011fi\u015fiklikler ve neden olduklar\u0131 ihtiya\u00e7lara uygun olarak kitlelerin etraf\u0131nda birle\u015febilece\u011fi ve m\u00fccadelelerinin geli\u015febilece\u011fi taktik m\u00fccadele platformlar\u0131, kitleleri ve onlar\u0131 kazanarak geli\u015fip g\u00fc\u00e7lenecek s\u0131n\u0131f partilerini ilerletici olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n En ger\u00e7ek\u00e7i acil talepler \u00fczerinden y\u00fckselen en do\u011fru ajitasyon ve tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 propagandan\u0131n dahi, sistemli bi\u00e7imde ve g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmelerine kar\u015f\u0131n hemen sonu\u00e7 vermemesi bilinir ki, istisnalar\u0131 olsa bile, kurald\u0131r. Kitleler hemen ve kolayl\u0131kla bir do\u011frunun pe\u015fine tak\u0131lmayacak ve kendi \u00f6z tecr\u00fcbeleriyle deneyden ge\u00e7irmeye ihtiya\u00e7 duyacaklard\u0131r. Bu, sosyal reformist ve \u0131rk\u00e7\u0131, fa\u015fist ak\u0131m ve hareketlerinin y\u00fczlerinin kitleler nezdinde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da ge\u00e7erlidir. Kitlelerin onlar\u0131n ve devrimci s\u0131n\u0131f partilerinin ortaya koydu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f ve \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 s\u0131namalar\u0131 ve kendi deneyleriyle \u00f6\u011freninceye kadar belirli bir s\u00fcre gerici hareketlerinin pe\u015finden gitmeleri, e\u011fer gerekti\u011fi gibi davran\u0131yorlarsa, devrimci s\u0131n\u0131f partilerin yanl\u0131\u015f i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermeyecektir.<\/p>\n\n\n\n *<\/p>\n\n\n\n Bu y\u0131l i\u00e7inde \u00f6zellikle Ekim ay\u0131nda \u015fimdilik ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkelerde patlak veren ve \u00e7o\u011fu \u00fclkede kolayca siyasal ama\u00e7lar da kazanarak kapitalizmin olumsuz sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 hedef alan halk hareketlerinin nesnel karakteri kadar, \u00f6rg\u00fctl\u00fc olduklar\u0131 yerlerde s\u0131n\u0131f partilerinin bu hareketler i\u00e7inde tuttuklar\u0131 pozisyonlar da ortaya koymaktad\u0131r ki, gelece\u011fe g\u00fcven duyabiliriz.<\/p>\n\n\n\n Kapitalizm uzla\u015fmaz s\u0131n\u0131f kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine kuruludur, \u015fimdiden \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr ve kendi mezar kaz\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 \u00fcretmektedir. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ve \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak devrimler ve proletaryan\u0131n kurtulu\u015fu ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Devrimci s\u0131n\u0131f partilerinin de s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ilerleyi\u015fi i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcy\u00fcp geli\u015fece\u011fi ve devrimleri y\u00f6netece\u011finden ku\u015fku duyulamaz.<\/p>\n\n\n\n Uluslararas\u0131 Marksist-Leninist Parti ve \u00d6rg\u00fctler Konferans\u0131 (CIPOML)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Her zamanki t\u00fcrden, burjuvazinin bilindik ola\u011fan y\u00f6ntemlerle y\u00f6netebildi\u011fi s\u0131radan bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7medi\u011fimiz ortada. Ortalama g\u00fcnler ya\u015fam\u0131yoruz. S\u0131ra-d\u0131\u015f\u0131l\u0131k iki y\u00f6n\u00fcyle belirgin. Birincisi, egemen burjuvazi, y\u00f6netebilmek i\u00e7in eskisinden giderek farkl\u0131la\u015fan y\u00f6ntemlere ba\u015fvuruyor. Buna, \u00f6ncelikle demokratik hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin t\u0131rpanlanmas\u0131yla burjuva demokrasisinin g\u00fcd\u00fckle\u015fmesinde yeni mesafeler al\u0131nmas\u0131nda, parlamenter y\u00f6netim tekniklerinin \u201cgerekti\u011finde\u201d (ki olduk\u00e7a s\u0131k gerekli olmaya ba\u015flad\u0131) kolayl\u0131kla bizzat […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":333,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"class_list":{"0":"post-404","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-2019-almanya"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/404","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=404"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/404\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":405,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/404\/revisions\/405"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}