D\u00fcnya ekonomisi, mevcut sistemi etkileyen genel kriz \u00e7er\u00e7evesinde ortaya \u00e7\u0131kan yeni bir kapitalist krize yakalanm\u0131\u015f durumda. Bu kriz 1970\u2019lerin krizinden daha \u015fiddetli olan 2008-2009 krizinden de ciddi. Kapitalizmin geli\u015fmesinde bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131ktan di\u011ferine d\u00fc\u015fmek ve kriz momentlerine tak\u0131l\u0131p kalmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131lamaz; bundan etkilenenler, genel olarak i\u015f\u00e7iler ve halklard\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc yaratt\u0131klar\u0131 zenginliklerden yararlananlar daima \u015fu ya da bu sermaye kesimidir.<\/p>\n\n\n\n
Bu krizlerde, burjuva ekonomisinin t\u00fcm \u00e7eli\u015fkileri yo\u011fun ve \u015fiddetli bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kar ve devresel olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131n nedeni, \u00fcretimin toplumsal karakterde olmas\u0131 ama i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n eme\u011finin \u00fcr\u00fcnlerinin \u00f6zel kapitalist bi\u00e7imde m\u00fclk edinilmesindedir. Mevcut tekelci kapitalizm ko\u015fullar\u0131nda en y\u00fcksek k\u00e2r\u0131 elde etmek \u00fczere yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lan art\u0131-de\u011fer s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc ve tekelin yan\u0131 s\u0131ra s\u00fcren rekabet nedeniyle \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin giderek h\u0131zlanan geli\u015fmesi dolay\u0131s\u0131yla kapitalist \u00fcretim h\u0131zla ve s\u0131n\u0131rs\u0131z olarak geli\u015fme e\u011filimindedir. Ancak pazarlar bununla uyumlu bir geli\u015fme g\u00f6stermez; s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve pazarlar\u0131n b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131zca geli\u015fen \u00fcretimin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak d\u00fczeye ula\u015famaz. Pazarlar\u0131n bu s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131, birbirlerinin pazar\u0131 durumundaki kapitalistlerin \u00fcretken t\u00fcketimleriyle ilgili oldu\u011fu kadar, b\u00fcy\u00fckl\u00fck bak\u0131m\u0131ndan kapitalistlerin l\u00fcks t\u00fcketimleri ihmal edilebilir say\u0131labilece\u011finden, ba\u015fl\u0131ca, ancak t\u00fcketilerek ger\u00e7ekle\u015febilecek olan \u00fcretilmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerin son ve as\u0131l t\u00fcketicisi durumundaki \u2013emek-g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z el konan\u2013 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n (ve di\u011fer emek\u00e7ilerin) buradan kaynaklanan t\u00fcketim olanaklar\u0131n\u0131n d\u00fczeyiyle belirlenir. Kapitalist \u00fcretimle pazarlar aras\u0131ndaki bu uyumsuzluk, \u00fcretimin t\u00fcketim yoluyla ger\u00e7ekle\u015fmesi bak\u0131m\u0131ndan zorunlu olan de\u011fi\u015fim s\u00fcre\u00e7lerinde herhangi bir nedenle ya\u015fanabilecek t\u0131kanmalar, piyasa dalgalanmalar\u0131n\u0131n ortalamalar\u0131yla \u201c\u00e7\u00f6z\u00fclebilir<\/em>\u201d d\u00fczeyi a\u015ft\u0131klar\u0131 ya da zamana yay\u0131larak \u00f6telenemez olduklar\u0131nda, kriz patlak verir. Bu nedenle rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz ki, kapitalizmin krizi, son tahlilde \u015fu \u00e7at\u0131\u015fmadan kaynaklan\u0131r: sermaye sahiplerinin servete duyduklar\u0131 a\u00e7l\u0131k \u00fcretimin art\u0131r\u0131lmas\u0131na ve bununla birlikte, daha da b\u00fcy\u00fck bir art\u0131 de\u011fer kitlesi aray\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7ar, bu da i\u015f\u00e7ilerin s\u0131n\u0131rl\u0131 t\u00fcketim g\u00fcc\u00fcyle \u00e7at\u0131\u015fma halindedir; bununla, toplumsal \u00fcretimin s\u0131n\u0131rs\u0131z geli\u015fim e\u011filimiyle toplumun t\u00fcketim kapasitesinin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7ine girer. \u201cKapitalist \u00fcretimin ger\u00e7ek s\u0131n\u0131r\u0131 sermayenin kendisidir, kapitalist \u00fcretim i\u00e7erisinde sermaye ve kendi y\u00fcceltili\u015finin, \u00fcretimin hem \u00e7\u0131k\u0131\u015f hem de sonu\u00e7 noktas\u0131n\u0131, hem itici g\u00fcc\u00fcn\u00fc hem de amac\u0131n\u0131 olu\u015fturmas\u0131 olgusudur; burada \u00fcretimin yaln\u0131zca sermaye i\u00e7in \u00fcretim olmas\u0131, tersinin, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n, \u00fcreticiler toplumunun ya\u015fam s\u00fcre\u00e7lerinin yap\u0131s\u0131n\u0131 daha da geni\u015fletmenin basit ara\u00e7lar\u0131 olmamas\u0131 olgusudur<\/em>\u201d[1]<\/a> diyor Karl Marx.<\/p>\n\n\n\n K\u00fcresel yayg\u0131nl\u0131kta d\u0131\u015f bir etken rol\u00fc oynayan Covid 19 salg\u0131n\u0131n patlak vermesi nedeniyle kriz, e\u015fzamanl\u0131 olarak, t\u00fcm \u00fclkelerde ve ekonominin hemen t\u00fcm alanlar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Kay\u0131plar milyonlarca dolara var\u0131yor, milyonlarca i\u015f kayb\u0131 ve \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin muazzam bir y\u0131k\u0131m\u0131 s\u00fcr\u00fcyor. Uluslararas\u0131 burjuvazinin ekonomide daha b\u00fcy\u00fck bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek ve toparlanma yoluna girmek \u00fczere ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemler, i\u015f\u00e7i kitlelerinin, i\u015fsizlik ve \u00fccretlerin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan milyonlarca erkek ve kad\u0131n\u0131n daha da yoksulla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda d\u00fcnya ekonomisinin gelecekteki \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn zemini haz\u0131rlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Kapitalist kriz ve salg\u0131n<\/strong><\/p>\n\n\n\n Krizin b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve \u00e7ap\u0131, Covid 19 salg\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla yo\u011funluk kazand\u0131 ve aralar\u0131nda \u015firketlerin kapanmas\u0131, uluslararas\u0131 ticaretin felce u\u011framas\u0131 ve toplumsal s\u0131n\u0131rlamalar olmak \u00fczere abluka \u00f6nlemleri al\u0131nmas\u0131n\u0131 zorlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Covid 19 krizin nedeni de\u011fildi, geli\u015fmekte olan bir fenomeni a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131ran bir etken rol\u00fc oynad\u0131. D\u00fcnya ekonomisi zaten d\u00fc\u015f\u00fc\u015fte olan bir ekonomik b\u00fcy\u00fcme s\u00fcrecinden ge\u00e7mekteydi ve ba\u015fl\u0131ca Avrupa\u2019dakiler olmak \u00fczere, baz\u0131 \u00fclkeler durgunluk i\u00e7erisindeydi. D\u00fcnya Bankas\u0131 D\u00fcnya Ekonomik Perspektifleri raporuna g\u00f6re, 2018\u2019de d\u00fcnya ekonomisi GSYH\u2019da %3 oran\u0131nda bir b\u00fcy\u00fcme kaydetti, 2019\u2019da bu oran %2,4\u2019e d\u00fc\u015ft\u00fc ve ayn\u0131 rapor, 2020 y\u0131l\u0131 i\u00e7in %2,5\u2019lik bir b\u00fcy\u00fcme tahmininde bulunuyordu. En b\u00fcy\u00fck sorunlar, sadece %1,4 oran\u0131nda ortalama bir b\u00fcy\u00fcmenin beklendi\u011fi ba\u015fl\u0131ca emperyalist \u00fclkelerde (\u00c7in hari\u00e7) ya\u015fan\u0131rken, buna kar\u015f\u0131l\u0131k geli\u015fmekte olan ekonomiler olarak bilinen Do\u011fu Asya ve Pasifik ve G\u00fcney Asya\u2019n\u0131n, s\u0131ras\u0131yla %4,1, %5,7 ve %5,5 ile d\u00fcnya ortalamas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde b\u00fcy\u00fcme kaydetmeleri bekleniyordu. Uluslararas\u0131 Para Fonu, bu y\u0131l i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 %3,3\u2019l\u00fck b\u00fcy\u00fcme tahminiyle, daha iyimserdi. Ancak bu tahminler, ABD-\u00c7in ticaret sava\u015flar\u0131n\u0131n olumsuz etkisi ve k\u00f6t\u00fcle\u015fen emperyalistler aras\u0131 \u00e7eli\u015fkiler, ABD ile ortaklar\u0131 aras\u0131nda k\u00f6t\u00fcle\u015fen ili\u015fkiler, derinle\u015fen ho\u015fnutsuzluk ve d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinde i\u015f\u00e7i ve halklar\u0131n m\u00fccadelesi gibi bir dizi belirtiyle sorgulanmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bu y\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde ekonominin gidi\u015fat\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klanan resmi sonu\u00e7lar sorunlar\u0131n ciddiyetini onaylar nitelikte: ABD\u2019de %4,8 oran\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fand\u0131, Almanya\u2019da %2,2, Fransa\u2019da %5,8, \u0130talya\u2019da %4,7, \u0130spanya\u2019da %5,2, \u00c7in\u2019de %6,8 (son 40 y\u0131l\u0131n ilk daralmas\u0131); Latin Amerika da, Kolombiya ve \u015eili d\u0131\u015f\u0131nda, eksi bir bilan\u00e7o kaydetti. B\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ra\u011fmen, \u00c7in, ikinci \u00e7eyrekte h\u0131zl\u0131 bir toparlanma ger\u00e7ekle\u015ftirdi, kendisi i\u00e7in tahmin edilen %1,5-%3\u2019\u00fcn \u00fcst\u00fcnde ve resmi verilere g\u00f6re ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131la k\u0131yasla %3,2\u2019lik bir b\u00fcy\u00fcme sa\u011flad\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k Avrupa Birli\u011fi bir b\u00fct\u00fcn olarak %11,7\u2019lik bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ya\u015fad\u0131.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnya sanayi \u00fcretimi ve ticaret endekslerinin tahlili, mevcut krizin kendi yolunda ilerledi\u011fini do\u011frulamam\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n 2017\u2019de %3,6 olan toplam d\u00fcnya sanayi \u00fcretimi b\u00fcy\u00fcme oran\u0131, 2018\u2019de %3,1\u2019e, 2019\u2019da %0,8\u2019e d\u00fc\u015ft\u00fc. 2019\u2019un son iki \u00e7eyre\u011finde b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131, \u00f6nceki \u00e7eyreklere k\u0131yasla, s\u0131ras\u0131yla %-0,2 ve %0,3\u2019t\u00fc. Salg\u0131n\u0131n etkisiyle, \u00f6zellikle \u00c7in\u2019de bu y\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde %-4,2\u2019l\u0131k bir oranla keskin bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fand\u0131 ve Nisan ve May\u0131s\u2019ta, \u00f6nceki aylara k\u0131yasla, s\u0131ras\u0131yla %-8,5 ve %0,8\u2019lik b\u00fcy\u00fcme ya\u015fand\u0131.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnya ticaret hacminin daral\u0131\u015f\u0131, salg\u0131n hen\u00fcz mevcut de\u011filken, 2019\u2019da ba\u015flad\u0131 ve bu daralma, salg\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla daha da b\u00fcy\u00fcd\u00fc. 2017\u2019de %4,9 olan b\u00fcy\u00fcme oran\u0131, 2018\u2019e %3,4\u2019e, 2019\u2019da %-0,4\u2019e d\u00fc\u015ft\u00fc (eksi b\u00fcy\u00fcme, mutlak daralma). En b\u00fcy\u00fck sorunlar 2019\u2019un son iki \u00e7eyre\u011finde ba\u015flad\u0131, bu y\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde ise b\u00fcy\u00fcme %-2,7\u2019ydi ve Nisan ve May\u0131s\u2019ta, \u00f6nceki aylara k\u0131yasla, s\u0131ras\u0131yla %-12,2 ve %-1,1\u2019lik bir b\u00fcy\u00fcme ya\u015fand\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u00c7in bu fenomenden ka\u00e7\u0131nam\u0131yor, ama gidi\u015fat\u0131 farkl\u0131. 2017 ile 2019 aras\u0131nda, %6,6\u2019dan %5,7\u2019e azalarak k\u00fc\u00e7\u00fck bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f kaydediyor, ama bu y\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde, %-12 ile keskin bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015f\u0131yor ve Mart\u2019ta ayl\u0131k %16, Nisan\u2019da %3,9 ve May\u0131s\u2019ta %0,6\u2019l\u0131k bir b\u00fcy\u00fcme g\u00f6zleniyor. En b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fc\u015f oranlar\u0131 Latin Amerika\u2019da g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor: bahsedilen y\u0131llarda, %-0,7, %-2,2, %-5,0 ve bu y\u0131l\u0131n Nisan ve May\u0131s aylar\u0131nda, (\u00f6nceki aylara k\u0131yasla) s\u0131ras\u0131yla, % -18,0 ve %2,2.<\/p>\n\n\n\n Ge\u00e7en y\u0131ldan bu yana bir bor\u00e7 krizin yakla\u015fmakta olabilece\u011fine dair uyar\u0131lar vard\u0131. 253 trilyon dolar d\u00fczeyinde olan d\u00fcnya borcunun GSYH\u2019ya oran\u0131, tarihsel bir rekor k\u0131rarak, %322\u2019ye ula\u015ft\u0131; bu, hem \u00f6zel, hem de devlet sekt\u00f6rlerini kapsayan bir olgu. 2008-2009 krizinden bu yana, en fazla bor\u00e7 art\u0131\u015f\u0131n\u0131n kaydedildi\u011fi alan, ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin yava\u015flamas\u0131ndan dolay\u0131 bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6demekte daha da zorlanan banka d\u0131\u015f\u0131 i\u015fletme sekt\u00f6r\u00fcyd\u00fc. Bir OECD raporuna g\u00f6re, Aral\u0131k 2019 sonlar\u0131nda, finansal olmayan \u015firketlerin \u00f6demeleri gereken toplam k\u00fcresel bor\u00e7 miktar\u0131, reel a\u00e7\u0131dan, Aral\u0131k 2008 oranlar\u0131n\u0131 ikiye katlayarak, 13.5 trilyon dolarl\u0131k rekor bir zirveye ula\u015ft\u0131.[2]<\/a><\/p>\n\n\n\n 2019\u2019da \u015firket tahvil stoklar\u0131, 2008\u2019e k\u0131yasla, iki kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. En y\u00fcksek nominal \u015firket borcu olan \u00fclkeler s\u0131ralamas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131, di\u011ferlerinin \u00e7ok \u00fcst\u00fcnde oranlarda, ABD ve \u00c7in \u00e7ekiyor. ABD\u2019de bor\u00e7, toplam GSYH\u2019n\u0131n %75\u2019ine varm\u0131\u015f durumda. \u00c7in\u2019de bu oran %155\u2019e ula\u015fm\u0131\u015fken, borcun GSYH\u2019ya oranlar\u0131 Japonya\u2019da %101,6, Fransa\u2019da %154,1, Almanya\u2019da %58,9, Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019ta ise %79,1. Genel olarak, en y\u00fcksek \u015firket borcu olan \u00fclkeler gezegenin en b\u00fcy\u00fck ekonomileri.[3]<\/a> Bu konuyla ilgili olarak, \u201cbor\u00e7lar\u0131n k\u00f6t\u00fc nitelikli<\/em>\u201d olu\u015funa da dikkat \u00e7ekilmelidir. \u00d6rne\u011fin, ABD\u2019de, borcun %75\u2019i bu kategoride g\u00f6r\u00fclmektedir ve bu derecelendirmeleri yapan \u015firketlerin derecelendirilen \u015firketlerde \u00e7\u0131karlar\u0131 ve anla\u015fmalar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in oran daha da y\u00fcksek olabilir.<\/p>\n\n\n\n Krize kar\u015f\u0131 son aylarda uygulanan kurtarma \u00f6nlemleri ve bor\u00e7lar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 ve sosyal politikalar i\u00e7in yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlarla, GSYH\u2019n\u0131n %100\u2019\u00fcn\u00fc ge\u00e7erek[4]<\/a>, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 en y\u00fcksek oranlara ula\u015fan kamu borcu sorunu da, daha b\u00fcy\u00fck boyutlar kazand\u0131. Bu nedenle \u2013kurumsal ve kamu\u2013 bor\u00e7luluk olgusu, uluslararas\u0131 tekellerin da buna batm\u0131\u015f olduklar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda b\u00fcy\u00fck etkilere yol a\u00e7mak \u00fczere, bu balonu k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde patlatmakla tehdit etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Yakla\u015fan salg\u0131n korkusu farkl\u0131 sekt\u00f6rlerde ifadesini buldu: piyasalarda hisse senetleri fiyatlar\u0131 ans\u0131z\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 seviyelerde d\u00fc\u015ft\u00fc; kredi piyasalar\u0131nda, y\u00fcksek getirili tahviller, yapt\u0131r\u0131ml\u0131 krediler, ve \u00f6zel bor\u00e7lar gibi riskli sekt\u00f6rlerde farkl\u0131l\u0131klar olu\u015ftu. Bunu uluslararas\u0131 piyasalarda petrol fiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc takip etti; nedeni de, d\u00fcnya talebinde zay\u0131flama ve OPEC \u00fclkeleri, Suudi Arabistan, Rusya ve Birle\u015fik Devletler gibi ba\u015fl\u0131ca petrol \u00fcreticileri aras\u0131ndaki \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131yd\u0131. Sonradan, salg\u0131n \u00f6nlemleri kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kapitalizmin \u00e7arklar\u0131n\u0131n yeniden d\u00f6nmeye ba\u015flamas\u0131yla enerji ihtiyac\u0131ndaki art\u0131\u015fa ve ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7te ABD\u2019nin kaya gaz\u0131 stoklar\u0131ndaki eriyi\u015fe ba\u011fl\u0131 olarak petrol fiyatlar\u0131 yeniden y\u00fckseldi. D\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn temelinde, ilk kez bir varil petrol i\u00e7in negatif fiyatlar\u0131n olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7an a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim yatmaktad\u0131r. Hammadde birim fiyatlar\u0131 da d\u00fc\u015ft\u00fc; Mart\u2019taki %2,0\u2019lik bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe k\u0131yasla Nisan\u2019da d\u00fc\u015f\u00fc\u015f oran\u0131 %5,8\u2019dir.<\/p>\n\n\n\n S\u00f6zde geli\u015fmekte olan ekonomilerde, hem dolar cinsinden hem de GSYH’n\u0131n y\u00fczdesi olarak portf\u00f6y yat\u0131r\u0131m ak\u0131\u015flar\u0131nda daha \u00f6nce hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f tersine d\u00f6n\u00fc\u015fler oldu ve bu durum m\u00fckemmel f\u0131rt\u0131na<\/em> olarak tan\u0131mland\u0131. Ekonomileri zay\u0131f olan \u00fclkeler, uluslararas\u0131 pazar\u0131n sorunlar\u0131n\u0131, para giri\u015flerindeki sert d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ve genel olarak uluslararas\u0131 mali sermayeye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde hissetti.<\/p>\n\n\n\n K\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte \u00fcretim ve ticaretin felce u\u011framas\u0131 borsalarda pani\u011fe neden oldu ve ekonomik b\u00fcy\u00fcme tahminleri d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc. Nisan ay\u0131nda, 2020 i\u00e7in, 2008 krizinde kaydedilenden daha a\u011f\u0131r olmak \u00fczere, %-3’l\u00fck b\u00fcy\u00fck bir ekonomik daralma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda endi\u015feler vard\u0131; ve pandemi ve etkilerinin uzun s\u00fcrmesi halinde senaryolar\u0131n daha k\u00f6t\u00fc olabilece\u011fine dair s\u00fcrekli uyar\u0131da bulunuluyordu. Haziranda, D\u00fcnya Bankas\u0131, 2020’de d\u00fcnya GSYH’sinde %5,2\u2019lik bir daralma beklendi\u011fini ve benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f ekonomik ve sosyal politika ve \u00f6nlemlere ra\u011fmen, bunun son 80 y\u0131l\u0131n en derin k\u00fcresel resesyonu olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n\n\n\n 24 Haziran’da yay\u0131nlanan IMF tahminleri, D\u00fcnya Bankas\u0131’ndan biraz \u201cdaha iyi<\/em>\u201d idi; tabii ki salg\u0131n\u0131n seyri daha k\u00f6t\u00fcye gitmezse, 2020 i\u00e7in %-4.9’luk bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ve 2021 i\u00e7in %5.4’l\u00fck bir b\u00fcy\u00fcme \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu. ABD ve Euro B\u00f6lgesi (s\u0131ras\u0131yla %-8, %-10 olmak \u00fczere) en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe sahipler, bunlara Latin Amerika ve Karayipler, %-9,4\u2019l\u00fck bir oranla e\u015flik ediyor. \u00c7in, b\u00fcy\u00fcmede \u00f6nemli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fad\u0131; 2019’da %6,1’den, bu y\u0131l i\u00e7in tahmin edilen %1,0’e d\u00fc\u015ft\u00fc. B\u00fcy\u00fcme g\u00f6steren tek emperyalist \u00fclke \u00c7in oldu.<\/p>\n\n\n\n 2021 i\u00e7in %5,4\u2019l\u00fck b\u00fcy\u00fcme tahmini, k\u00fcresel olarak, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131l GSYH’nin, Ocak 2020’de yay\u0131nlanan projeksiyonlardan yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 6,5 daha d\u00fc\u015f\u00fck olaca\u011f\u0131, ancak toplam ekonomik toparlanma s\u00fcrecinin yava\u015flayaca\u011f\u0131 ve belki 2-3 y\u0131l alaca\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor. 2020 ve 2021 y\u0131llar\u0131nda d\u00fcnya ekonomisinin toplam kayb\u0131n\u0131n 12 trilyon dolar olmas\u0131 bekleniyor; bu kayb\u0131n %10’unu Latin Amerika ve Karayipler’de olacak.<\/p>\n\n\n\n \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki aylarda sorunlar\u0131n artabilece\u011fi ve krizin derinle\u015febilece\u011fi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir.<\/p>\n\n\n\n \u00c7eli\u015fkiler ve emperyalistler aras\u0131 m\u00fccadele<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu ekonomik kriz ve k\u00fcresel salg\u0131n ba\u011flam\u0131nda, tekeller ve emperyalistler aras\u0131 \u00e7eli\u015fkiler de bulunmaktad\u0131r. Birle\u015fik Devletler ve \u00c7in aras\u0131nda geli\u015fen tehdit, yapt\u0131r\u0131m ve casusluk su\u00e7lamalar\u0131 sarmal\u0131, bazen sert tonda bazen yat\u0131\u015fm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcyle, geli\u015fmesini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Bu, baz\u0131 kesimlerin iddia etti\u011fi gibi, demokrasi ve otoritarizm ya da kapitalizm ile sosyalizm aras\u0131nda bir hesapla\u015fma de\u011fil; bunlar, pazarlar ve gezegenin farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde kendi denetimlerini geni\u015fletmek ve kabul ettirmek i\u00e7in m\u00fccadele eden iki ba\u015fl\u0131ca emperyalist g\u00fc\u00e7 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler.<\/p>\n\n\n\n Ba\u015fl\u0131ca ekonomik g\u00fc\u00e7lerin salg\u0131n\u0131 denetim alt\u0131na almak \u00fczere g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri uygulamaya ge\u00e7meleri, siyasi hesaplar i\u00e7ermiyor de\u011fildi ve Covid 19\u2019la m\u00fccadele i\u00e7in gerekli tedavi ve a\u015f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda, ila\u00e7 tekellerinin ve ait olduklar\u0131 \u00fclkelerin oynad\u0131klar\u0131 \u00e7\u0131kar oyununa \u015fahit olundu.<\/p>\n\n\n\n Emperyalistler aras\u0131 \u00e7eki\u015fmelerin i\u015f\u00e7ilerin ve halklar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131yla bir ilgisi yoktur; onlar, hatal\u0131 bi\u00e7imde biri veya di\u011ferinin insanl\u0131\u011f\u0131 \u201cdaha fazla ya da daha az savundu\u011fu<\/em>\u201d varsay\u0131m\u0131yla bu g\u00fc\u00e7lerin herhangi birinin ard\u0131nda saf tutamazlar; dahas\u0131, bu iki g\u00fc\u00e7 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkilerin keskinle\u015fmesi sava\u015f tehlikesini i\u00e7ermektedir.<\/p>\n\n\n\n Uluslararas\u0131 burjuvazinin tepkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uluslararas\u0131 burjuvazi, ge\u00e7mi\u015f deneyimlerden \u00f6\u011frenerek, b\u00fcy\u00fck bir ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015ften ka\u00e7\u0131nmak ve i\u015f\u00e7ilerin ve halklar\u0131n ho\u015fnutsuzlu\u011funun h\u0131zl\u0131 bi\u00e7imde b\u00fcy\u00fck protestolara d\u00f6n\u00fc\u015fmesini \u00f6nlemek i\u00e7in bir dizi \u00f6nlemler ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n Merkez bankalar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde likidite enjekte etti ve h\u00fck\u00fcmetler, tekellerin ve b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin yarar\u0131na ve kitlesel iflaslar\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in s\u00fcbvansiyonlar, krediler ve maliye politikalar\u0131 yoluyla kurtarma politikalar\u0131 olu\u015fturdu. Bu ama\u00e7lar i\u00e7in tahsis edilen kaynaklar\u0131n miktar\u0131 muazzam; benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f \u201ckurtarma ve mali te\u015fvik programlar\u0131nda, \u015firketlere maa\u015f takviyeleri, lisanslar, krediler ve s\u00fcbvansiyonlar da dahil olmak \u00fczere, GSYH’nin ortalama %5-6\u2019s\u0131na e\u015fde\u011fer bir ek harcama, bir o kadar da bankalar ve \u015firketler i\u00e7in kredi teminatlar\u0131 ve di\u011fer kredi deste\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc<\/em>\u201d.[5]<\/a><\/p>\n\n\n\n Kriz ve Covid 19 salg\u0131n\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 dramatik durum, D\u00fcnya Bankas\u0131 ve IMF\u2019yi, h\u00fck\u00fcmetlerin ekonomi y\u00f6netimi ve acil durum tedbirlerinin benimsenmesi konusundaki s\u00f6ylemlerini de\u011fi\u015ftirmeye zorlad\u0131. Zay\u0131f ekonomiye sahip ve daha b\u00fcy\u00fck zorluklar\u0131 olan \u00fclkelerin d\u0131\u015f bor\u00e7 \u00f6demesinin ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131 gere\u011finden bahsettiler, s\u00fcre\u00e7lerin onlarla yeniden m\u00fczakere edilmesini \u00f6nerdiler ve birka\u00e7 \u00fclke ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkelerin bor\u00e7lar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u201caffetti<\/em>\u201d. IMF, krediye eri\u015fimde daha b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131 olan 96 \u00fclkeye 20 trilyon dolarl\u0131k serbest kredi olana\u011f\u0131 sa\u011flayan acil bir plan ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca, \u201csermaye ve eme\u011fin nispeten h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde uyumland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc h\u0131zland\u0131rmay\u0131, d\u00fczenleyici engellerin azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 ve geli\u015fimi yava\u015flatan maliyetli s\u00fcbvansiyonlar\u0131n, korunan tekellerin ve devlete ait i\u015fletmelerin reformunu sa\u011flayan<\/em>\u201d[6]<\/a> reformlar\u0131n uygulanmas\u0131 \u201cihtiyac\u0131n\u0131<\/em>\u201d g\u00fcndeme getirdiler. Baz\u0131 \u00fclkelerde, \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkilerini \u201cesnekle\u015ftirmek<\/em>\u201d, \u015firket iflaslar\u0131n\u0131 ve toplu i\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131 yasalla\u015ft\u0131rmak, tatil kullan\u0131m\u0131n\u0131 zorlamak, \u00e7al\u0131\u015fma saatlerini ve \u00fccretleri d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in \u00f6zel yasalar \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bunun yan\u0131nda, ayn\u0131 zamanda, ekonomik yard\u0131mlar ve yiyecek paketlerinin uygulanmaya sokulmas\u0131 gibi en yoksullara y\u00f6nelik sosyal programlar da ba\u015flat\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (WHO) gibi \u00f6rg\u00fctlerin tecrit tedbirleriyle ya\u015fam\u0131 korumak i\u00e7in belirledi\u011fi \u00f6nleyici tedbir \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131na ra\u011fmen, burjuvazi, zorunlu olmayan sekt\u00f6rlerde i\u015f\u00e7ileri h\u0131zla \u00e7al\u0131\u015fmaya zorlad\u0131 ve buralarda \u00e7o\u011funlukla gerekli bio-g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerinin al\u0131nmam\u0131\u015f olmas\u0131 vir\u00fcs\u00fcn yay\u0131lmas\u0131na, ayn\u0131 zamanda i\u015f\u00e7ilerin direni\u015fi ve protestosuna yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015f\u00e7iler ve halklar krizin y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00e7ekiyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kapitalist kriz ve Covid 19 salg\u0131n\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca kurbanlar\u0131, en ba\u015f\u0131ndan beri emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar, toplumun en yoksul kesimleri ve \u00f6zellikle de gen\u00e7ler oldu. Burjuvazi ve h\u00fck\u00fcmetleri taraf\u0131ndan at\u0131lan ad\u0131mlar, baz\u0131 sosyal politikalara (primler gibi) ra\u011fmen, kapitalist krizin y\u00fck\u00fcn\u00fc i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, i\u015fsizler ve evsizlerin s\u0131rt\u0131na y\u0131k\u0131yor. Bu yeni bir olgu de\u011fil; kapitalizmin do\u011fas\u0131 ve yeniden \u00fcretim d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Milyonlarca erkek ve kad\u0131n i\u015fini kaybetti, \u00fccretlerinde d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe katland\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma saatlerini art\u0131rmak zorunda kald\u0131; milyonlarca insan, \u00f6zellikle gen\u00e7ler, i\u015fg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131na giri\u015flerinin durdu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler.<\/p>\n\n\n\n Kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6rde, esnek saatlere, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yo\u011funla\u015fmas\u0131na, k\u0131saca s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn daha da yo\u011funla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7an evden \u00e7al\u0131\u015fma geni\u015fletildi. \u015eirketler yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 azalt\u0131yor, i\u015f\u00e7iler \u015firketlerin \u00f6demesi gereken ya da onlar\u0131n sorumlulu\u011fu olan elektrik t\u00fcketimi, internet, bilgisayarlar gibi \u00fcretim giderlerini \u00f6d\u00fcyor; saatlik i\u015fg\u00fcn\u00fc kayboluyor ve i\u015fin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc performansa g\u00f6re yap\u0131l\u0131yor oluyor. \u00c7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar i\u00e7in, bu, iki kat\u0131na \u00e7\u0131kan i\u015f g\u00fcn\u00fc gizlenerek ve anaokullar\u0131 vb. gibi sosyal hizmetlerin kesilmesini getiren politikalar\u0131n uygulanmas\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131larak, \u201ci\u015f ve aile ya\u015fam\u0131n\u0131 birle\u015ftirmenin<\/em>\u201d yolu olarak sunuluyor.<\/p>\n\n\n\n Binlerce \u015firket iflas etti ve kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapatt\u0131; b\u00fcy\u00fck iflaslardan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in burjuvazi, \u00e7al\u0131\u015fma saatlerini d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc’ne (ILO) g\u00f6re, 2020’nin ilk \u00e7eyre\u011finde, 2019’un son \u00e7eyre\u011fine k\u0131yasla \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan saatlerdeki k\u00fcresel d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, 130 milyon tam zamanl\u0131 i\u015f kayb\u0131na e\u015fde\u011fer. \u0130kinci \u00e7eyrekte, kayb\u0131n 305 milyon[7]<\/a> tam zamanl\u0131 i\u015fe e\u015fde\u011fer olaca\u011f\u0131 hesapland\u0131. Y\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda, ILO bu rakam\u0131n 400 milyon oldu\u011funu ve en ciddi kay\u0131plar\u0131n Latin Amerika’da (%18.3) meydana geldi\u011fini belirtiyor. Bu y\u0131l\u0131n son \u00e7eyre\u011finde, en iyimser tahminle, d\u00fcnya genelinde, \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin yakla\u015f\u0131k %4.9’unun kaybolmaya devam edece\u011fi tahmin ediliyor (140 milyon tam zamanl\u0131 i\u015f). En olumsuz durumda (pandeminin olas\u0131 bir ikinci dalgas\u0131), \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinde %11.9’a varan oranlarda bir kay\u0131p olabilir (340 milyon tam zamanl\u0131 i\u015fe e\u015fde\u011fer).[8]<\/a><\/p>\n\n\n\n Kad\u0131n i\u015f\u00e7iler, \u00f6zellikle hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde, krizin etkileri ve salg\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131n \u00f6n cephesinde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 (\u00f6zellikle sa\u011fl\u0131k ve sosyal yard\u0131m sekt\u00f6rleri) olu\u015fturduklar\u0131 i\u00e7in en \u00e7ok etkilenen kesimi olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar, \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin uzamas\u0131na ve gelirlerinin azalmas\u0131na maruz kal\u0131yorlar. K\u00fcresel olarak \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar\u0131n %40\u2019\u0131n\u0131 olu\u015fturan yakla\u015f\u0131k 510 milyon kad\u0131n emek\u00e7i, krizden en \u00e7ok etkilenen sekt\u00f6rlerde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n Genel olarak, s\u00f6zde \u201ckay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma<\/em>\u201d ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olanlar en \u00e7ok etkilenenler oldu. D\u00fcnyada 2 milyar\u0131 a\u015fk\u0131n insan (toplam istihdam\u0131n %62’si), otellerden, i\u015fportac\u0131l\u0131\u011fa, tar\u0131ma, ekonominin hemen t\u00fcm sekt\u00f6rlerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve bunlar\u0131n 1.6 milyar\u0131 salg\u0131n nedeniyle uygulanan k\u0131s\u0131tlamalardan etkilendi.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnyadaki her alt\u0131 gen\u00e7ten biri salg\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana i\u015fini kaybetti ve hala \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma saatleri %23 oran\u0131nda azald\u0131. Gen\u00e7ler, i\u015flerinin yok oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler. \u0130\u015fg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131nda aktif olan d\u00f6rt gen\u00e7ten \u00fc\u00e7\u00fc \u201ckay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 sekt\u00f6rlerde<\/em>\u201d \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve bu nedenle sosyal korumadan yoksun. Bu d\u00f6nem gen\u00e7ler i\u00e7in \u00e7ok zor oldu: i\u015fleri yok edildi, e\u011fitimlerine devam etmede engellerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar ve i\u015fg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131na eri\u015fimleri engellendi.<\/p>\n\n\n\n Mevcut kriz toplumsal e\u015fitsizlikleri geni\u015fletiyor ve derinle\u015ftiriyor. Ekonomik b\u00fcy\u00fcme tahminleri iyimser \u00f6ng\u00f6r\u00fclerle ger\u00e7ekle\u015firse, 2020\u2019de a\u015f\u0131r\u0131 yoksulluk ko\u015fullar\u0131na 71 milyon insan daha eklenecek; aksi takdirde, 100 milyon ki\u015fi a\u015f\u0131r\u0131 yoksullu\u011fa itilecek ve d\u00fcnya oran\u0131 %9.18’e ula\u015facak, bu ise 1998’den bu yana kaydedilen ilk art\u0131\u015f olacak. Yoksulluk i\u00e7inde ya\u015fayan insan say\u0131s\u0131 y\u0131l sonuna kadar 353 milyon ki\u015fi artacak.<\/p>\n\n\n\n A\u015f\u0131r\u0131 yoksulluk ve genel yoksulluktaki art\u0131\u015ftan en \u00e7ok etkilenenler esas olarak en yoksul ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkelerdir; yeni yoksullar\u0131n neredeyse yar\u0131s\u0131 G\u00fcney Asya’da ve \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131 Sahra alt\u0131 Afrika’da[9]<\/a> olacak. Latin Amerika ve Karayipler olumsuz sosyal etkilerden en \u00e7ok etkilenen b\u00f6lgedir; a\u015f\u0131r\u0131 yoksulluk bu y\u0131l 67-83 milyon ki\u015fi aras\u0131nda artacak ve bu art\u0131\u015f k\u0131rsal alanlardan ziyade kentsel alanlarda daha fazla olacak, ayr\u0131ca \u00fcretimdeki zorluklar, malzeme fiyatlar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler, ekonomilerindeki sorunlar nedeniyle, bir g\u0131da krizi riski de bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ekonomik krizin i\u015f\u00e7iler ve halklar \u00fczerindeki etkileri derin ve kal\u0131c\u0131d\u0131r; ekonomik toparlanman\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan \u00e7ok sonra da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir.<\/p>\n\n\n\n Hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok ki, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerde meydana gelen ve s\u00fcren tahribat ve d\u00fcnya ekonomisinin kendisini i\u00e7inde buldu\u011fu durumdan kurtarmak i\u00e7in politikalar izlenmesi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczeyiyle halklar \u00fczerindeki bask\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131 anlam\u0131na geliyor. Burjuvazi bir kez daha krizin y\u00fck\u00fcn\u00fc ezilenlerin omuzlar\u0131na y\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Kapitalizmin ya\u011fmac\u0131 karakteri g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serildi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kapitalizmin bu yeni ekonomik krizinin yan\u0131nda Covid 19 salg\u0131n\u0131n geli\u015fimi ve burjuvazinin bunlar\u0131n etkisini gidermek i\u00e7in uygulamaya soktu\u011fu \u00f6nlemler, i\u015f\u00e7ilerin ve halk\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczeninin \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bi\u00e7imde sorgulanmas\u0131n\u0131 te\u015fvik ediyor.<\/p>\n\n\n\n Bir\u00e7ok di\u011fer unsurun yan\u0131nda, y\u0131llarca uygulanan neoliberal politikalar\u0131n\u0131n \u00f6zel sa\u011fl\u0131k ve sosyal g\u00fcvenlik sistemlerinin \u2013kamu sekt\u00f6r\u00fc aleyhine\u2013 g\u00fc\u00e7lenmesine, esnek \u00e7al\u0131\u015fma politikalar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131na, sosyal programlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00e7elerinin kesilmesine vb. g\u00f6t\u00fcrmesi, Covid-19 salg\u0131n\u0131 boyunca y\u00fck\u00fc en yoksul halk\u0131n s\u0131rt\u0131na vurdu. Enfeksiyon ve \u00f6l\u00fcmlerin yan\u0131nda, toplumsal s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n, \u015firketlerin kapat\u0131lmas\u0131n\u0131n ve h\u00fck\u00fcmetlerin b\u00fcy\u00fck i\u015fletmelerin sahiplerini kurtarmak \u00fczere ald\u0131klar\u0131 \u00f6nlemlerin ba\u015fl\u0131ca kurban\u0131 onlar oldu.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015f\u00e7iler, b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin desteklenmesine milyonlar ayr\u0131l\u0131rken, i\u015fsiz milyonlarca insan\u0131n sorunlar\u0131n\u0131 gidermek i\u00e7in ayr\u0131lan destek primleri ve di\u011fer \u00f6nlemlerin, bunlara k\u0131yasla, k\u0131r\u0131nt\u0131 niteli\u011finde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. \u0130\u015f\u00e7iler, en zenginlerin olu\u015fturdu\u011fu %1\u2019lik dilimin zenginliklerin %82\u2019sine sahip oldu\u011fu bir d\u00fcnyada, b\u00fcy\u00fck burjuvazi servetini korusun diye daha d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Her \u015feyden \u00e7ok, t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc temel bir \u00f6ge mevcut: hareket halindeki emek g\u00fcc\u00fc olmazsa, fabrikalarda i\u015f\u00e7iler, tarlalarda k\u00f6yl\u00fcler olmazsa \u00fcretim olmaz; bu faaliyet olmaks\u0131z\u0131n toplum zenginlik yaratmaz!<\/p>\n\n\n\n Burjuvazi aras\u0131nda da, olup bitenin, mevcut d\u00fczenlerinin g\u00f6sterdi\u011fi zay\u0131fl\u0131k ve bug\u00fcnk\u00fc gibi durumlar\u0131n d\u00fczenin istikrar ve kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 risk olu\u015fturdu\u011funa ili\u015fkin kayg\u0131 mevcut. D\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131nda, genel olarak kapitalizmi, i\u015f\u00e7iler, halk ve do\u011fa a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha az vah\u015fi, \u201cdaha dostane<\/em>\u201d k\u0131lmak i\u00e7in yenilik ya da reform g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc veren \u00f6neriler haz\u0131rl\u0131yor; baz\u0131lar\u0131 gelece\u011fe y\u00f6nelik olarak \u201cRefah Devleti<\/em>\u201dnin uygulad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrden sosyal politikalar kabul etme ihtiyac\u0131ndan bahsediyor; \u00f6te yandan di\u011fer baz\u0131lar\u0131 da, ho\u015fnutsuzluk ve kitlelerin m\u00fccadelesini bast\u0131racak zor politikalar\u0131na olan ihtiyac\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc ediyorlar.<\/p>\n\n\n\n Milyonlarca erkek ve kad\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise, devletin burjuvazinin s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruman\u0131n arac\u0131 oldu\u011fu daha a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ve bu kesimler toplumun d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gerekti\u011fi bilincini geli\u015ftiriyorlar. Ancak, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bilincinin geli\u015fmesinde at\u0131lan bu ad\u0131mlar, t\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan, devrim ve sosyalizm perspektifinin onlarda mevcut durumu a\u015fmak i\u00e7in etkili bir alternatif olarak \u015fekillendi\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. Burjuvazi ve oport\u00fcnizmin ideolojik etkisi hala i\u015f\u00e7i ve halk hareketi i\u00e7erisinde g\u00fc\u00e7l\u00fc ve kapitalist kriz d\u00f6neminde de hala b\u00fcy\u00fck bir ideolojik ve politik kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131ndalar. <\/p>\n\n\n\n Benzer bir kriz senaryosu i\u00e7erisinde, salg\u0131nla birlikte i\u015fsizlik ve yoksullu\u011fun i\u015f\u00e7i ve halklar \u00fczerindeki y\u0131k\u0131c\u0131 etkisi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan gen\u00e7lik, devletler ve patronlar\u0131n politikalar\u0131na kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131 kabul etmediklerini ifade ederek; hemen t\u00fcm \u00fclkelerde, de\u011fi\u015fik \u00f6l\u00e7\u00fclerde, haklar\u0131n\u0131 talep etmek \u00fczere sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fc. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve halklar\u0131n m\u00fccadelelerinin bu bi\u00e7imde ifade olu\u015fu artacakt\u0131r ve biz, proleter devrimciler bu m\u00fccadeleler i\u00e7inde yer almak, en do\u011fru ve d\u00fczg\u00fcn yolu g\u00f6stermek, onun \u00f6rg\u00fctleyicisi ve \u00f6nderli\u011fi rol\u00fcn\u00fc oynamak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermeliyiz. Bu \u00e7at\u0131\u015fmalar, i\u00e7erik ve ama\u00e7lar\u0131yla, kapitalizme kar\u015f\u0131, onun ya\u011fmac\u0131 ve bask\u0131c\u0131 do\u011fas\u0131na muhalif tepkilerdir; devrim ve sosyalizm ama\u00e7lar\u0131na ula\u015ft\u0131r\u0131lmak \u00fczere ilerletilebilirler ve ilerletilmelidirler.<\/p>\n\n\n\n Kitlelerin ho\u015fnutsuzlu\u011funu \u00f6rg\u00fctlenme ve m\u00fccadeleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mevcut krizin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yeni senaryo i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, gen\u00e7lik ve halklar\u0131n bilin\u00e7lerinin, politikle\u015fmelerinin ve \u00f6rg\u00fctlenmelerinin ilerletilmesi i\u00e7in elveri\u015fli ko\u015fullar yarat\u0131yor. Biz, Marksist-Leninist parti ve \u00f6rg\u00fctler, bu alandaki \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131 geli\u015ftirmek, \u00fclkelerimizde g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc art\u0131rmak, d\u00fcnya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve halklar\u0131 aras\u0131nda Uluslararas\u0131 Marksist-Leninist Parti ve \u00d6rg\u00fctler Konferans\u0131\u2019n\u0131n etki ve \u00f6rg\u00fctlenmesini b\u00fcy\u00fctmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsata sahibiz. Bu f\u0131rsat, proleter devrimciler a\u00e7\u0131s\u0131ndan, devrime olan ihtiyac\u0131 ortaya koymak, partilerimizi b\u00fcy\u00fct\u00fcp geli\u015ftirmek, devrimci g\u00fc\u00e7lerin birikimi s\u00fcrecinde ilerlemek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir inan\u00e7 ve cesaretle sar\u0131lmalar\u0131 gereken bir davettir.<\/p>\n\n\n\n Bu ama\u00e7lar, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, gen\u00e7lik ve halklarla ideolojik, siyasi ve \u00f6rg\u00fctsel ili\u015fkilerimizi derinle\u015ftirdi\u011fimiz, onlar\u0131n ho\u015fnutsuzlu\u011funu, burjuvazinin krizin y\u00fck\u00fcn\u00fc i\u015f\u00e7ilerin ve halklar\u0131n s\u0131rt\u0131na vurmak \u00fczere uygulad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlem ve politikalara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ve \u00f6rg\u00fctlenme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz takdirde ger\u00e7ekle\u015febilir. Her \u00fclkede, krize kar\u015f\u0131, i\u015f\u00e7ilerin ve halklar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun ve kitlelerin m\u00fccadele bayraklar\u0131 haline gelecek, i\u015f\u00e7ilerin ve burjuvazinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131t ve uzla\u015fmaz oldu\u011funu g\u00f6stermemize hizmet edecek \u00f6neri ve programlar sunmak, sorumlulu\u011fumuzdur.<\/p>\n\n\n\n K\u00fcresel \u00e7apta ger\u00e7ekle\u015fmekte olan geli\u015fmeler kapitalizmin krizinin do\u011fas\u0131na dair Marksist-Leninist ilkeleri do\u011frularken, ayn\u0131 zamanda bunlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kendili\u011finden proletaryan\u0131n toplumsal devriminin patlamas\u0131na yetmeyece\u011fini de do\u011fruluyor. Kapitalizmin t\u00fcm s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve bask\u0131 bi\u00e7imlerine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele edecek ve bu m\u00fccadeleyi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve halk iktidar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131na ula\u015ft\u0131rmaya \u00f6nderlik edecek g\u00fc\u00e7l\u00fc kitlesel devrimci bir hareketin, b\u00fcy\u00fck bir i\u015f\u00e7i ve halk hareketinin var olmas\u0131 zorunludur. Ayn\u0131 zamanda, kitleler i\u00e7erisinde yeteri \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fmi\u015f ve k\u00f6k salm\u0131\u015f devrimci politik \u00f6nderli\u011fin varl\u0131\u011f\u0131 ve eylemi de, onun devrimci s\u00fcre\u00e7te \u00f6nderlik rol\u00fcn\u00fc t\u00fcm\u00fcyle yerine getirebilmesi i\u00e7in zorunludur. Sermaye sahipleri \u00fczerinde proletaryan\u0131n zaferini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in bu a\u00e7\u0131dan bir\u00e7ok ad\u0131m at\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi kabul etmeliyiz. Uluslararas\u0131 Kom\u00fcnist Hareket az say\u0131da \u00fclkede \u00f6rg\u00fctsel varl\u0131\u011fa sahip ve s\u0131n\u0131rl\u0131 bir etkisi var. Bu durum acilen a\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130ktidar\u0131n ele ge\u00e7irilmesi i\u00e7in verilen m\u00fccadele, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131z\u0131, d\u00fcnyadaki geli\u015fmelere, nedenleri ve kimin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ifade etti\u011fine ili\u015fkin de\u011ferlendirmelerimizi olabildi\u011fince geni\u015f bi\u00e7imde halka duyurmam\u0131z\u0131 gerektiriyor. Marksist Leninist yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131zla, mevcut kapitalizmin kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve burjuvazinin baz\u0131 kesimlerinin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi\u011fi \u201cde\u011fi\u015fikliklere<\/em>\u201d dair a\u00e7\u0131lan siyasi ve ideolojik tart\u0131\u015fman\u0131n etkin kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 olmal\u0131y\u0131z. Baz\u0131 b\u00f6lgelerde \u015fimdiden ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi gibi, devrim ve sosyalizm perspektifiyle, m\u00fccadele ve \u00f6rg\u00fctlenmenin bayraklar\u0131 olacak kitlelerin acil ve orta vadeli talepleriyle ilgili \u00f6neriler sunmak zorunday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Sanki d\u00fcnyan\u0131n bug\u00fcn ve salg\u0131n \u00f6ncesi kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu sorunlar\u0131 a\u015fmak anlam\u0131na geliyormu\u015f gibi, bir \u201cyeni normal<\/em>\u201din geli\u015fine dair pek \u00e7ok s\u00f6z ediliyor. Ancak, bu yine, \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f kapitalist rejimin, toplumsal davran\u0131\u015fta belirli de\u011fi\u015fikliklerle i\u015f\u00e7ilerin ve halklar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi, kad\u0131nlar\u0131n ezilmesi, do\u011fan\u0131n tahribi, \u0131rksal ayr\u0131mc\u0131l\u0131k t\u00fcr\u00fcnden dayanaklar\u0131 \u00fczerine temellendirilerek varsay\u0131l\u0131yor. Oysa, uluslararas\u0131 burjuvazi, yeni birikim mekanizmalar\u0131n\u0131 bulmak, di\u011fer bir deyi\u015fle, \u00fccretli emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc, art\u0131 de\u011fer s\u0131zd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 daha y\u00fcksek d\u00fczeylere \u00e7\u0131karmak \u00fczere mevcut ko\u015fullardan yararlanmak \u00e7abas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Biz Marksist-Leninistler, toplumun devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc anlam\u0131na gelen yeni bir d\u00fczeni, ge\u00e7mi\u015fin inkar\u0131yla ba\u015flayan yeni bir toplumun, i\u015f\u00e7ilerin toplumunun do\u011fu\u015fundan y\u00fckselen \u201cyeni bir normali<\/em>\u201d hedefleriz. Sadece sosyalizm o yeni d\u00fcnyay\u0131 kurabilir.<\/p>\n\n\n\n Uluslararas\u0131 Marksist Leninist Parti ve \u00d6rg\u00fctler Konferans\u0131 Koordinasyon Komitesi (CIPOML)<\/strong><\/p>\n\n\n\n A\u011fustos 2020<\/em><\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> Karl Marx, Kapital, Cilt. III, B\u00f6l\u00fcm XV<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> The seeds of the next debt crisis<\/em>, John Plender, Mart 16, 2020 https:\/\/www.expansion.com\/mercados\/2020\/03\/09\/5e6578f4468aebff048b45b2.html<\/a><\/p>\n\n\n\n [3]<\/a> The 10 countries with the greatest corporate debt<\/em>, Miguel Boggiano, Aral\u0131k 16, 2019. https:\/\/www.ambito.com\/opiniones\/bonos\/los-10-paises-mayor-deuda-corporativa-n5071402<\/a><\/p>\n\n\n\n [4]<\/a> Fiscal Policies for a Transformed World, <\/em>IMF Blog, Haziran 10, 2020 https:\/\/blogs.imf.org\/2020\/07\/10\/fiscal-policies-for-a-transformed-world\/?utm_medium=email&utm_source=govdelivery<\/a><\/p>\n\n\n\n [5]<\/a> UK: wishing for a V-shape<\/em>, Michael Roberts. Temmuz 10, 2020 https:\/\/thenextrecession.wordpress.com\/2020\/07\/10\/uk-wishing-for-a-v-shape\/<\/a><\/p>\n\n\n\n [6]<\/a> World Bank<\/p>\n\n\n\n [7]<\/a> International Labor Organization<\/em> https:\/\/www.ilo.org\/wcmsp5\/groups\/public\/—dgreports\/—dcomm\/documents\/briefingnote\/wcms_743146.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n [8]<\/a> https:\/\/reliefweb.int\/sites\/reliefweb.int\/files\/resources\/wcms_749470.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n [9]<\/a> https:\/\/www.worldbank.org\/en\/topic\/poverty\/brief\/projected-poverty-impacts-of-COVID-19<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" D\u00fcnya ekonomisi, mevcut sistemi etkileyen genel kriz \u00e7er\u00e7evesinde ortaya \u00e7\u0131kan yeni bir kapitalist krize yakalanm\u0131\u015f durumda. Bu kriz 1970\u2019lerin krizinden daha \u015fiddetli olan 2008-2009 krizinden de ciddi. Kapitalizmin geli\u015fmesinde bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131ktan di\u011ferine d\u00fc\u015fmek ve kriz momentlerine tak\u0131l\u0131p kalmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131lamaz; bundan etkilenenler, genel olarak i\u015f\u00e7iler ve halklard\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc yaratt\u0131klar\u0131 zenginliklerden yararlananlar daima \u015fu ya da bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":83,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-421","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aciklamalar"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=421"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":422,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/421\/revisions\/422"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/83"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cipoml.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\n\n\n